قديمى يونان منسوخ شده بود . در اين موقع بود كه مسلمانان نه فقط مدارك گرانبهاى اصيل يونان قديم را حفظ كرده و ترجمه نموده و مورد استفاده قرار دادند ، بلكه با نوشتن تفسير و شرح و حاشيه با عقل و منطق و به درستى ، آنها را مورد انتقاد قرار داده و اولين روش علمى و تجربى را در طب بنيان گذاردند » . « 1 »
و نيز : « شك نيست كه عربها علم يونان را - و آنكه هيچ ، حتى بخشى از علم چين و هندوستان را نيز - به ارث بردند و بعدها به غرب رد كردند ؛ ولى اين فقط جزيى از كارى بود كه آنها كردند . اعراب آنچه را به ارث بردند ترجمه و تفسير كردند و تحليلهاى ارزشمندى به آن افزودند ؛ مهمتر اينكه از خود نيز فراوان تراويدند .
عربستان مغزهاى علمى اصيلى بار داد ؛ آنان را تا بلوغشان پروراند ؛ و پشتگرمى داد تا چيز تازهاى از خود در خوان علم بگذارند . ازاينرو وقتى به دين غرب به فرهنگ عرب مىانديشيم ، مهم است كه هر دو جنبه را در نظر گيريم ؛ هم كار اصيل را و هم افكار انتقالى عصرى قديمتر » . « 2 »
تذكر : غربىها ، به علت حساسيتى كه بهطور سنتى و ارثى نسبت به اسلام و مسلمين ، به خصوص از زمان جنگهاى صليبى تاكنون داشتهاند ، با تعصب خاصى حتىالامكان از به كار بردن كلمه « اسلام » يا « مسلمانان » خوددارى و احتراز مىنمايند ، بهعنوان مثال ، در متن فوق به جاى كلمه « مسلمانان » از واژهء « عربها » يا « اعراب » استفاده كردهاند ؛ و به جاى « اسلام » ، لغت « عربستان » را به كار بردهاند ؛ و يا « فرهنگ عرب » را در جاى « فرهنگ اسلام » گذاردهاند ! اين روش ناپسنديده و در واقع غير علمى ، در
هامش
( 1 ) - مختصر تاريخ علوم پزشكى ، ص 204 .
( 2 ) - تاريخ علم كمبريج ، ص 283 - 284 .