ب - پيشرفت در شاخههاى گوناگون دانش پزشكى و ايجاد تخصصهاى جديد ، و نيز كشفيات ، ابداعات و گسترش بىسابقه در اين علم و شكوفايى كامل آن ، كه در زير به مواردى از آن به اختصار اشاره مىگردد .
1 - جراحى
« خوشبختانه ما منابع بسيار عظيمى در دست داريم كه از پزشكان قديم و دوران شكوفائى علمى سرزمينهاى اسلامى به يادگار مانده است ، كه همه اين منابع مؤيد آن است كه آموزش پزشكى داراى برنامههاى مدون و مشخص بوده است و دانستن تشريح و فيزيولوژى بهعنوان علوم پايه پزشكى ضرورى بوده است . با دانستن و تطبيق اين منابع با موازين پزشكى جديد به خوبى معلوم خواهد شد كه هنوز استخوانبندى علم طب بر مبناى طب اسلامى و سنتى ما پايهگذارى شده است و شاهد مثال هزاران نمونه از پزشكى و جراحى مندرج در كتب قديمه است كه بهطور حيرتآورى قابل تطبيق با مندرجات كتابهاى پزشكى جديد است » ، « 1 » كه در اينجا نمونههايى را بيان مىداريم :
« اعمال جراحى بر روى سر ، كه ذكر شد ، شامل بريدن زبان كوچك كه يك عمل قديمى ايرانى بود ، برداشتن لوزهها بهوسيله چنگال دو شاخه و سوراخ كردن پرده صماخ گوش ، برداشتن گوشت اضافى بينى و بريدن كامل زبان در صورت رشد بدخيم بود » . « 2 » جرجانى در توصيف يك دمل صفاقى مىنويسد كه تنها علاج اين است كه
هامش
( 1 ) - مجموعه مقالات كنگره بينالمللى تاريخ پزشكى در اسلام و ايران ، ص 247 - 246 .
( 2 ) - تاريخ پزشكى ايران ، ص 325 .