حمل مىشود مشاهده مىگردد » « 30 » . به كار بردن كلمهء نجاحى براى گل خوردنى نيز در برخى از مآخذ به چشم مىخورد . از جمله ، ميدانى در كتاب السامى فى الاسامى ، كلمهء النجاحى را به گل خوردنى تفسير مىكند « 31 » و « حب النجاح » نيز در فردوس الحكمة على بن ربن طبرى ديده مىشود « 32 » .
دربارهء خاصيت گل خراسانى مؤلفان كتب داروشناسى ، مانند ابن سمجون « 33 » و غافقى « 34 » و ابن بيطار ، فقرات كوتاهى از رسالهء رازى در باب طين متنقل نقل كرده و سپس ، از كتاب دفع مضار الاغذيهء او توضيح بيشترى را دربارهء آن گل آوردهاند « 35 » كه در اينجا نقل مىگردد :
« طين خراسانى ، خوردن آن حالت قى و استفراغ را بهبود مىبخشد و چون بعد از غذا كمى از آن بخورند جلو ناسازگارى بعضى غذاهاى شيرين و چرب را مىگيرد ؛ خاصه ، اگر آن را در اشنان و گلسرخ و سعد اذخر و كبابه و قاقله پرورده باشند . اين گل بهخصوص خاصيت توليد سده و تشكيل سنگ در كليه را ندارد ؛ درصورتىكه اين خاصيت در ساير گلها موجود است . كسانى كه مجارى كبدشان تنگ و اشخاصى كه در كليهء آنها سنگ توليد مىشود ، و آن بيشتر در افرادى است كه داراى بدنى نحيف و لاغر و گندمگون زردرو يا سبزه باشند ، بايد از خوردن گل احتراز نمايند و چون با شروع خوردن آن اشتهاى ايشان نقصان يافته و رنگشان به زردى گرايد بايد فورا خوردنش را موقوف كنند ، بهخصوص اگر همهء علايم باهم باشد » « 36 » .
هامش
( 30 ) . الاعلاق النفيسه ، ابن رسته ، ص 373 .
( 31 ) . السامى فى الاسامى ، ميدانى ، ص 480 .
( 32 ) . فردوس الحكمة ، على بن ربن طبرى ، ص 559 .
( 33 ) . جامع الادوية المفردة ، ابن سمجون ، ج 3 ، صص 337 - 338 .
( 34 ) . مفردات الادوية ، غافقى ، نسخهء خطى كتابخانه اسلر دانشگاه مكگيل كانادا ، شمارهء 7508 ، ص 224 . ابو جعفر احمد بن محمد بن خليد الغافقى ، متوفا به سال 560 ، از دانشمندان معروف داروشناسى است . ابن ابى اصيبعه دربارهء او مىگويد : « او داناترين كس به قواى ادويهء مفرده بود . . . و كتاب او در ادويهء مفرده در خوبى بىنظير است » . عيون الانباء ، ص 500 . برگزيدهء كتاب مفردات الادوية غافقى به وسيلهء ابو الفرج غريغورس ، معروف به ابن العبرى ، متوفا به سال 684 ، نگارش يافته و قسمتى از آن به وسيلهء ماكس مايرهوف و صبحى در سال 1938 ، در قاهره ، تحت عنوان زير چاپ شده است :The Abridged Version of the Book of simPle Drugs of Ah . ibn Muhal . Gafqi( 35 ) . الجامع لمفردات الادوية و الاغذية ، ابن ابيطار ، ج 3 ، ص 113 . ضياء الدين عبد اللّه بن احمد اندلسى مالقى ، معروف به ابن ابيطار ، متوفا به سال 646 ، از داروشناسان و گياهشناسان معروف اسلامى است . ابن ابى اصيبعه مىگويد : « من تفسير اسماء الادوية ديوسقوريدس را نزد او قرائت كردم و او را نيكو فهم و بسيار علم يافتم و كتابهاى اين فن از قبيل آثار ديوسقوريدس و جالينوس و غافقى نزد او گردآورى شده بود . » عيون الانباء ، ص 601 .
( 36 ) . دفع مضار الاغذية ، رازى ، ترجمهء سيد عبد العلى علوى نايينى ، تحت عنوان بهداشت غذايى ، ص 180 . متن -