بر پاك ساختن همهء آنچه برايش ترجمه كرده بودم افزون مىگشت . پس از اين ، آن را براى ابو جعفر محمد بن موسى با كتاب در فرقهها و در صناعت به زبان عربى ، ترجمه كردم .
6 . كتابه الى اغلوقن
كتاب او خطاب به اغلوقن ؛ اين كتاب داراى دو مقاله است و جالينوس آن را به عنوان درمان بيماريها خطاب به اغلوقن قرار داده و به دانشجويان خطاب نساخته ، ولى اهل اسكندريه - چنانكه كمى پيش از اين گفتم - آن را در شمار كتابهايى كه خطاب به دانشجويان است قرار دادهاند .
منظور جالينوس در اين كتاب اين است كه درمان بيماريهايى را كه بيشتر عارض مىشود با گفتارى كوتاه بيان كند . او اين كتاب را به خواهش مردى فيلسوف ، كه از ديدن آثار او در شگفت آمده بود ، تأليف كرد و چون درماندهنده بدون شناختن بيماريها پى به درمان آنها نمىبرد ، لذا دلايل معرفت بيماريها را بر درمان آنها مقدم داشت و در مقالهء نخستين ، دلايل تبها و مداواى آنها را توصيف كرد - همهء آنها را ياد نكرد بلكه بر آنچه بيشتر عارض مىشود اكتفا نمود - و اين مقاله بر دو قسمت تقسيم مىگردد ، و در قسمت اول از اين مقاله تبهاى خالى از عوارض غريبه و در قسمت دوم تبهاى همراه با آن عوارض را وصف مىكند و در مقالهء دوم دلايل آماسها و درمان آنها را بيان مىنمايد .
جالينوس اين كتاب را هنگام تأليف كتاب در فرقهها تأليف كرد . پيش از من ، سرجس اين كتاب را به سريانى ترجمه كرده بود - او تا اندازهاى در ترجمه توانا شده بود هرچند به غايت آن نرسيده بود - سپس من آن را پس از ترجمهء كتاب در نبض ، براى سلمويه ، به سريانى ترجمه كردم و بعد در همين ايام ، آن را براى ابو جعفر محمد بن موسى ، به عربى ، ترجمه كردم .
7 . فى العظام
كتاب او در استخوانها ؛ اين كتاب داراى يك مقاله است و جالينوس آن را در استخوانها ، براى دانشجويان عنوان ساخته نه خطاب به دانشجويان ؛ زيرا ، نزد او ميان « خطاب به دانشجويان » و « براى دانشجويان » فرق است ؛ زيرا ، وقتى كتاب خود را « خطاب به دانشجويان » عنوان مىسازد دليل بر اين است كه او در تعليم آنچه مىآموزد ، نيروى دانشجويان را در نظر مىگيرد و او را در اين فن نحوهء ديگرى از تعليم است كه خاص دانشآموختگان مىباشد و هنگامى كه آن را « براى دانشجويان » معنون مىسازد دليل بر اين است كه آن كتاب همهء علم به آن فن را فرا مىگيرد ، جز اينكه تعليم آن خاص متعلمان است . چونكه جالينوس مىخواهد كه دانشجوى طب ، آموختن علم تشريح را بر جميع فنون طب مقدم بدارد ؛ زيرا ، نزد او آموختن طب قياسى بدون شناختن تشريح غير ممكن است و منظور جالينوس در اين كتاب اين است كه حال هريك از استخوانها را به تنهايى خود و حال پيوستگى آنها را باهم بيان كند . جالينوس آن را هنگام تأليف ديگر كتابهاى خود خطاب به