گرديد ، و سپس نسخهء سريانى را با اين نسخهء درست مقابله و تصحيح نمودم - و چنين است عادت من در هرچه ترجمه مىكنم - و پس از اندى سال آن را براى ابو جعفر محمد بن موسى ، به زبان عربى ، ترجمه كردم .
4 . فى الصناعة الطبية
كتاب او در صناعت پزشكى ؛ اين كتاب نيز داراى يك مقاله است و جالينوس آن را به عنوان خطاب به دانشجويان ننوشته ؛ زيرا ، منفعت خواندن آن شامل دانشجويان و دانش آموختگان هر دو است ؛ زيرا ، منظور جالينوس در آن اين بوده است كه همهء مجملات طب را با گفتارى كوتاه بيان كند و اين براى متعلمان و مستكملان هر دو سودمند است . چه آنكه متعلم همهء مباحث طب را به نحو اجمال در ذهن خود ، به نحو رسم ، تصور مىكند ؛ سپس بعد از آن ، به جزءجزء آن بازمىگردد و شرح و تلخيص و برهانهاى آن را از كتابهاى مشروح درمىيابد ، و مستكمل نيز آن را به منزلهء تذكارى براى آنچه به نحو تفصيل خوانده و دانسته قرار مىدهد . معلمانى كه در زمان باستان در اسكندريه به تعليم طب مىپرداختند مرتبهء اين كتاب را پس از كتاب فرقهها قرار مىدادند و پس از آن ، كتاب در نبض ، خطاب به دانشجويان و دو مقالهء در درمان بيمارها خطاب به اغلوفن را به ترتيب معين مىنمودند و گويى اين پنج كتاب را كتابى واحد كه داراى پنج مقاله است ساختهاند و آن را با عنوان واحد براى استفادهء عموم دانشجويان تعيين كردهاند . گروهى اين مقاله يعنى صناعت پزشكى را ترجمه كرده بودند ، از جمله سرجس رأس عينى - پيش از آنكه در فن ترجمه توانا گردد - و ابن شهدا ، و ايوب رهاوى و سپس من آن را براى داوود متطبب ترجمه كردم . داوود مردى نيكفهم و آزمند بر آموختن بود و هنگام ترجمه ، من جوانى در حدود سى سال بودم و در آن هنگام من علوم مختلفى را فراگرفته و كتابهاى متعددى را دارا شده بودم .
سپس آن را براى ابو جعفر محمد بن موسى ترجمه كردم .
5 . فى النبض الى طوثرن و الى سائر المتعلمين
كتاب او در نبض ، خطاب به طوثرن و ديگر دانشجويان ؛ اين كتاب داراى يك مقاله است و غرض او در آن اين است كه آنچه را يك دانشجو نيازمند است كه دربارهء نبض بداند بيان كند . او ، در اين كتاب ، نخست اقسام نبض را برمىشمارد - همهء اقسام آن را ياد نمىكند بلكه آنچه را كه دانشجويان را بر آن نيروى دريافت است بيان مىكند - و پس از آن ، سببهاى تغيير نبض را اعم از سببهاى طبيعى و غير طبيعى و آنچه خارج از طبيعت است توصيف مىنمايد . جالينوس اين مقاله را هنگام تأليف كتاب در فرقهها تأليف كرده است . اين مقاله را ابن شهدا به سريانى ترجمه كرده بود ؛ سپس ، من آن را براى سلمويه پس از ترجمهء كتاب در صناعت ، ترجمه كردم . به همان اندازه كه سلمويه فهم طبيعى و درايت و عنايت خود را بر قرائت كتب آشكار مىساخت ، حرص من بر استقصا