باب نوشته و در آن به ذكر كتابهاى خود پرداخته و آن را فينكس « 2 » ناميده كه ترجمهء آن فهرست است و مقالهء ديگرى نوشته و در آن مراتب قرائت كتابهاى خود را ياد نموده است و آشنايى با كتابهاى جالينوس را از جالينوس بايد بيشتر انتظار داشت تا از من .
تو در پاسخ من گفتى : « هرچند امر چنان است كه تو توصيف كردهاى ولى ما و همغرضان ما - يعنى آنان كه كتابهاى سريانى و عربى را مىخوانند - نيازمنديم بدانيم كه كداميك از اين كتابها به زبان سريانى و عربى ترجمه شده و كداميك ترجمه نشده و كدام را تو عهدهدار ترجمه شدى و كدام را ديگران ترجمه كردند و تو دوباره ترجمه كردى و اصلاح نمودى و آن ديگران ، كه آن كتابها را ترجمه كردند ، كه هستند و درجهء قوّت هريك از آن مترجمان در ترجمه چيست و براى كه ترجمه كردهاند و تو كتابهايى را كه ترجمه كردى براى كه و در چه سنى ترجمه كردى - چون اين دو امر بايد دانسته شود ، زيرا ترجمه برحسب قوّت مترجم كتاب و كسى كه كتاب براى او ترجمه شده مىباشد - و كتابهايى كه تاكنون ترجمه نشده آيا نسخهء يونانى آن يافت شده و يا يافت نشده و يا آنكه قسمتى از آن يافت شده ؛ زيرا اين مهم است كه به ترجمهء آنچه يافت شده عنايت ورزيده شود و سپس به دريافت آنچه يافت نشده كوشش مبذول گردد » .
وقتى چنين ايرادى بر من وارد ساختى دانستم كه راست مىگويى و من را به كارى خواندهاى كه سود آن شامل من و تو و بسيارى از مردم مىشود ، ولى من مدتى دراز مكث كردم و اجابت خواهش تو را به تعويق انداختم . زيرا ، كتابهايى را كه من يكبهيك در عمرم گردآورى كرده بودم گم كردم ، يعنى آنچه را كه از وقتى به فهم درآمدم و گرد جهان گشتم جمع كرده بودم به يكبارگى همه را از دست دادم ، چنانكه كتابى براى من نماند ، حتى همين كتابى را كه پيش از اين ياد كردم ، يعنى كتابى كه جالينوس در آن فهرست كتابهايش را آورده است .
چون در خواهش خود اصرار ورزيدى ناچار شدم كه به پرسش تو پاسخ دهم ، با آنكه سازوبرگ مورد نياز خود را از دست دادهام ؛ چون تو راضى هستى كه من در اين باب به آنچه از بر دارم اكتفا كنم . اكنون ، من در اين موضوع آغاز مىكنم و توكل به تأييد آسمانى كه دعاى آن را از تو آرزو دارم مىنمايم و سخن را چنانكه خواستى تا حدود امكان خلاصه نموده و آنچه را دربارهء آن كتابها از حفظ دارم بيان مىكنم و سخن خود را با توصيف آنچه علم آن مورد نياز است آغاز مىكنم يعنى دربارهء آن دو كتاب كه كمى پيش از اين ياد كردم .
1 . فينكس
كتابى كه جالينوس آن را فينكس نام نهاده و در آن به ذكر كتابهاى خود پرداخته شامل دو مقاله است كه
هامش
( 2 ) .Pinax