89 . برحذر داشتن از تركان « 206 »
90 . قرعهاى كه عاقبت را تصريح مىكند
91 . و قرعهء هشتگانى براى استنباط گمان دلها و شرح مزمارهاى قرعهء هشتگانى
92 . و ترجمهء كلب ياره و آن مقالهاى است از هندوان در بيماريهايى كه در حكم بيماريهاى عفونى است .
و اما در آنچه به عقايد مربوط مىشود نوشتم :
93 . كتابى در تحقيق آنچه هندوان راست از مقالاتى كه عقل مىپذيرد يا رد مىكند ، در 700 ورق
94 . و مقالهاى در علت علامات بروج در زيجها از حروف جمّل « 207 » ، در 15 ورق
95 . و سخنى در مستقر و مستودع
96 . و مقالهاى دربارهء باسديو « 208 » هنگام آمدن نزديك او
هامش
( 206 ) . محتمل است كه كتاب ابو ريحان در ارتباط با حديث نبوى است كه در آن اشاره به تركترك شده است :
« اتركوا التّرك ما تركوكم فانّ اول ما يسلب امّتى ملكهم و ما خوّلهم اللّه بنو قنطورا » . كنز العمّال ، ج 4 ، ص 365 . و در تعبيرات فارسى آمده : « چو تركترك نگفتى تحملت بايد » .
( 207 ) . ابو ريحان مىگويد : اين مواضعتى است و اتفاق ميان گروهى و بتوانستندى كردن كه بر حرف معجم كردندى آنك ا ، ب ، ت ، ص ، است كه عدد او نه آحاد را و نه عشرات و نه صد و يكى هزار به ايشان بسنده باشد ؛ ازيراك ، بيست و هشت است . و لكن ، اين مردمان ترتيب عدد به حروف جمّل كردند ؛ ازيراك ، اين ترتيب آشكارهتر بود ميان اهل كتاب پيش از عرب و اين است : ابجد ، هوّز ، حطّى ، كلمن ، سعفص ، قرشت ، ثخّذ ، ضظغ . و حصّت هريكى از اين حروفها از شمار بدين جدول درست :
التفهيم ، ص 52 ، و نشان برجها با حروف جمّل در ص 55 است .
( 208 ) . او مىگويد اخبار باسديو در كتاب هربنش پرب آمده و اين كتاب پر از معماست ؛ جهت آنكه لغاتى در آن به كار برده شده كه احتمال معانى متعددى را دارد . ماللهند ، ص 104 . و در جايى ديگر از كتاب گيتا كه جزئى از كتاب بهارت است ماجراى سخن باسديو و ارجن را چنين مىآورد : « من آن كل ( همه ) هستم كه نه آغازى با زادن و نه انجامى با مردن داشتهاند . از عمل خود پاداشى نمىجويم و در دوستى و دشمنى به طبقهء خاصى اختصاص -