اين تاريخها وقتى معلوم مىگردد كه با اوقات مشهور قياس شود . از جمله آنكه ابقراط « 144 » در روزگار اردشير بهمن بوده « 145 » كه نام او در كتابهاى اهل مغرب ارطخشت و لقب او درازدست
هامش
من الفلاسفة الّذين تكمّلوا فى شىء من الطّب أو كانوا من المذكورين در مجلهء اورينس ، شمارهء 1 ، جلد 7 ، 1954 م .
با ترجمهء انگليسى چاپ شده و ترجمهء فارسى آن بهوسيله نگارنده ( مهدى محقق ) در بيست گفتار در مباحث علمى و فلسفى و كلامى و فرق اسلامى ، صص 157 - 172 ، چاپ و منتشر شده است .
( 142 ) . در مجموعهء خطى شمارهء 5469 كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران كه در سالهاى 556 و 557 كتابت شده يك صفحه به چشم مىخورد كه در بالاى آن نوشته شده است : « نقلت من خط ابى ريحان » و عبارت زير در اين صفحه آمده است :
« اسحاق بن حنين از سخن يحيى نحوى نقل كرد و از خود به آن افزود . از اسقليبيوس اول تا سال 290 هجرى 6313 و تا زمان جالينوس 5566 سال است . و پزشكانى كه در اين سالها پس از اسقليبيوس ياد شدهاند عبارتند از غورس ، مينس ، برمانيدس ، افلاطون ، اسقليبيوس دوم ، بقراط ، جالينوس و عمرهاى آنان 613 سال ، اسقليبيوس دوم 110 ، بقراط 95 ، جالينوس 87 سال است . از وفات اسقليبيوس اول تا زمان غورس 805 ، و از وفات غورس تا زمان مينس 560 ، و از وفات مينس تا زمان برمانيدس 715 ، و از وفات برمانيدس تا زمان افلاطون 735 ، و از وفات افلاطون تا زمان اسقليبيوس دوم 122 ، و از وفات اسقليبيوس دوم تا زمان بقراط 65 ، و از زمان بقراط تا زمان جالينوس 665 . ابراهيم و موسى - عليهما السّلام - ميان افلاطون پزشك و اسقليبيوس دوم بودند . مسيح ميان بقراط و جالينوس بوده است . از ابراهيم تا موسى 565 سال و از ابراهيم تا مسيح 2560 سال و از مسيح تا جالينوس 59 سال و از جالينوس تا سال 290 هجرى 815 سال است . پس ظهور علم پزشكى پيش از ابراهيم 3378 سال بوده است » .
چنانكه ملاحظه مىشود آنچه ياد شد با جدولى كه در رساله آمده است تفاوتهايى دارد . از جمله آنكه از اسقليبيوس اول تا جالينوس ، كه در جدول 5503 سال آمده ، در صفحهء خطى بالا 5566 سال است . بنابراين ، اف . دبليو . زيمرمان( F . W . Zimmermann )كه مقالهء خود را تحت عنوان « گاه شمارى اسحاق بن حنين در تاريخ الاطباء » براساس 5502 يا 5503 قرار داده و اين رقم را داراى اشكالاتى دانسته با چاپ اين صفحه مىتواند در آن مقاله تجديدنظرى به عمل آورد .
( 143 ) براى آنكه مجال تحقيق براى كسانى كه به بحث و فحص در تاريخ پزشكى مىپردازند وسيعتر باشد به تاريخ پزشكان و فيلسوفان اسحاق بن حنين در همين مجلد مراجعه شود .
( 144 ) . مسعودى مىگويد : « ميان جالينوس و بقراط ششصد سال است ؛ زيرا ، بقراط نزديك صد سال پيش از اسكندر و در زمان ارطخشست از شاهان نخستين ايران بوده است . » التنبيه و الاشراف ، ص 114 .
( 145 ) . مقصود ، اردشير بابكان است و بهمن جد اعلاى اوست . مسعودى نسبت او را چنين بيان مىكند : « اردشير ابن بابك بن ساسان بن بابك من ولد بهمن بن اسفنديار » . التنبيه و الاشراف ، ص 87 . سجستانى مىگويد : « در زمان شاه اردشير ، كه او بهمن فاضل پسر اسفنديار بن گشتاسب است ، ديمقراط و ابقراط ظهور پيدا كردند و -