147 . در امامت ، رد بر كيال « 102 »
148 . طب روحانى « 103 »
149 . سيرت فلسفى « 104 »
150 . قصيدهء او در موعظهء يونانى « 105 »
كيمياييات
151 . مدخل تعليمى « 106 »
هامش
- خود ، يعنى كتاب المغنى ، را اختصاص به مسئلهء امامت داده و سپس ، سيد مرتضى كتاب نفيس الشافى فى الامامة را نوشته و در آن بسيارى از مطالب قاضى را رد كرده است . برخى از دانشمندان معاصر از اينكه رازى كتابى دربارهء امامت نوشته و به فاضل بودن و معصوم بودن او تصريح كرده ، شيعى بودن او را استنباط كردهاند . فلاسفة الشيعة ، عبد اللّه نعمه ، ص 424 .
( 102 ) . مقصود احمد بن كيال از متفكران قرن سوم هجرى است كه تمايل اسماعيلى داشته و واضع مذهبى به نام « كياليه » بوده است . عبد الكريم شهرستانى در ذيل « كياليه » گويد : « پيروان احمد بن كيالند كه از داعيان يكى از اهل بيت ، پس از جعفر بن محمد صادق ، بوده است . او برخى از سخنان علمى را شنوده و با افكار ناتوان خويش آميخته بود و در بابى از علم سخنانى ابراز داشت كه با سمع و عقل منطبق نبود » . الملل و النحل ، ص 138 . وفات او را سال 270 ياد كردهاند .
( 103 ) . رازى اين كتاب را به خواهش ابو صالح منصور بن اسحاق بن احمد بن اسد كه از سال 290 تا 296 در رى حكومت مىكرده نوشته است و در آن مباحث اخلاق فلسفى را بيان كرده است . اين كتاب كه در سال 1939 م .
در قاهره در ضمن رسائل فلسفية رازى چاپ شده ، در فصلى از كتاب فيلسوف رى ، محمد بن زكرياى رازى ، صص 155 - 210 ، مطالب آن مورد تحليل و تفسير قرار گرفته است .
( 104 ) . در اين كتاب رازى روش درست و سيرت فاضلهاى را كه يك فيلسوف بايد بر آن باشد ياد كرده و در برابر مخالفان كه او را به جهت وابستگى به دربار شاهان تشنيع مىكردند از خود دفاع كرده است . اين كتاب جزو رسائل فلسفية در سال 1939 م . در قاهره چاپ شده است . نگارنده متن كتاب را ، با ترجمهء عباس اقبال و مقدمهاى دربارهء رازى ، طى كتابى گرد آورد كه به وسيلهء كميسيون ملى يونسكو در ايران ، در سال 1343 ش . ، چاپ گرديد و سپس مطالب اين كتاب را در فيلسوف رى ، محمد بن زكرياى رازى ، صص 213 - 233 مورد تفسير و تحليل قرار داد .
( 105 ) . محتمل است كه اين قصيده حاوى پندها و حكم و امثالى بوده كه از حكماى يونان نقل شده است كه نمونهء آن را در منتخب صوان الحكمهء ابو سليمان سجستانى ، السعادة و الاسعاد عامرى ، مختار الحكم مبشر بن فاتك و ساير كتبى كه مربوط به اين موضوع است مىتوانيم بيابيم .
( 106 ) . نسخهاى خطى از المدخل التعليمى رازى در كتابخانهء نواب رامپور ، در ضمن مجموعهاى به شمارهء 16 محفوظ است و اچ . اى . استاپلتون( H . E . StaPleton )و آر . اف . ازو( R . F . Azo )طى مقالهاى آن كتاب و كتاب شواهد را معرفى كردهاند . « كتابى در كيميا از قرن سيزدهم ميلادى » ، مجموعهء يادبود انجمن آسيايى بنگال ، كلكته 1914 ، ج 3 ، صص 75 - 94 .
كتاب مدخل تعليمى چنانكه از نام آن پيداست پيش درآمدى است به علم كيميا و رازى در آغاز آن مىگويد : -