تفسيرها و تلخيصها و اختصارات
107 . تفسير كتاب طيماوس « 72 »
108 . اختصار كتاب بزرگ در نبض « 73 »
109 . تلخيص كتاب چارهء بهبود « 74 »
110 . تلخيص كتاب بيماريها و عارضهها « 75 »
111 . تلخيص كتاب اعضاى دردگير « 76 »
112 . تلخيص كتاب فصول بقراط « 77 »
113 . تلخيص كتاب فلوطرخس « 78 »
هامش
( 72 ) . طيماوس نام كتاب معروف افلاطون است . در اين كتاب ، شخصى به نام طيماوس طرف اصلى محاوره است . آگاهى دقيقى از اين شخص در دست نيست ، و محتمل است كه افلاطون به عنوان شخصيتى خيالى از آن استفاده كرده باشد . در كتاب طيماوس مباحث مهمى از علم طبيعى مورد گفتگو قرار گرفته است .Oxford Classical Dictionary، ذيل افلاطون و طيماوس .
احتمال مىرود كه رازى بهطور مستقيم از طيماوس استفاده نكرده بلكه از تلخيص جالينوس كه به نام جوامع طيماوس فى العلم الطبيعى است بهره گرفته باشد و يا آنكه تفسير فلوطرخس را مورد تفسير قرار داده باشد .
خصوصا اينكه ابن نديم از اين كتاب به عنوان تفسير كتاب فلوطرخس در تفسير كتاب طيماوس نام برده است .
فهرست ، ص 301 .
( 73 ) . كتاب بزرگ در نبض از آثار جالينوس است و حنين بن اسحاق از آن ياد كرده است . رساله ، شمارهء 66 . رازى در كتاب شكوك مىگويد : « اين كتاب علىرغم جلالت و شرافتش شكوك بسيار دارد كه من به يارى خداوند تصميم دارم كتابى مفرد بنويسم و آن شكوك را احصا و استقصا كنم » . ص 27 . معلوم نيست كه رازى در همين اختصار خود آن شكوك را ياد كرده و يا آنكه كتابى جداگانه نوشته كه از بين رفته و يا آنكه اصلا عمرش به نوشتن آن وفا نكرده است .
( 74 ) . حيلة البرء نيز از آثار جالينوس است و حنين از آن ياد كرده است . رساله ، شمارهء 20 ، و رازى در كتاب شكوك در چند مورد از آن نام برده است . شكوك ، صص 5 و 18 و 20 .
( 75 ) . العلل و الاعراض از آثار جالينوس است و حنين در رساله و رازى در شكوك از آن ياد كردهاند . رساله ، شمارهء 14 ؛ شكوك ، صص 5 و 12 .
( 76 ) . الاعضاء الآلمة از آثار جالينوس است . حنين در رساله و رازى در شكوك از آن ياد كردهاند . رساله ، شمارهء 15 ؛ شكوك ، ص 18 .
( 77 ) . پيش از اين ، در ذيل كتاب المرشد ياد شد كه دانشمندان زيادى بر فصول بقراط تفسير نوشته و يا آن را تلخيص كردهاند . براى آگاهى بيشتر از تأثير فصول بقراط در عالم اسلام رجوع شود به مقالهء فرانز رزنتال تحت عنوان « تفسيرهاى عربى بر فصل اول از آفوريسم بقراط » ، مجلهء تاريخ طب ، ج 40 ، شمارهء 3 ، مه - ژوئن 1966 م . ، صص 226 - 245 .
( 78 ) . پلوترخس يا فلوطرخس ( پلوتارك ) فيلسوف و بيوگرافىنويس يونانى است كه پس از سال 120 م . از دنيا رفته است . ترجمههاى عربى آثار او مورد استفادهء مسلمانان بوده است . ابن نديم برخى از آثار او از جمله الآراء الطبيعية را نام برده است . فهرست ، ص 254 .