مورد استفاده قرار مىگيرد بايد خوب ساخته شده باشد تا بتواند زهر را به خود جذب كند .
225 . در كتاب قانون ، در كيفيت به عمل آوردن ترياق ، آمده است كه بر پارههاى گوشت افعى نبايد شعاع خورشيد بتابد ، چه پيش از خشك شدن و چه پس از خشك شدن ؛ زيرا ، خورشيد نيروى مخصوص گوشت افعى را كه با زهرهاى گزندگان و يا زهرهاى نوشيده شده مقابله مىكند بيرون مىكشد .
225 . ابن وحشيه گفته است كه گوشتهاى افعى كه در ترياق مورد استفاده قرار مىگيرد از آن جهت كاملا سودمند است كه زهر را جذب مىكند و ادعا مىشود كه در آن گوشتها حياتى بازمانده است كه با آن قدرت بر جذب زهر پيدا مىكند .
225 . پسر زكريا گفته است كه گوشت افعى سم را تشرّب و همهء آن را در بدن خشك مىكند و بدينوسيله ، زيان آن را باز مىدارد .
226 . من مىگويم كه با فراوانى اينگونه شواهد ، به دست مىآيد كه گوشت افعى براى دفع زهرى كه نوشيده شده و يا با گزيدن به بدن رفته است سودمند مىباشد و تو مىدانى كه « مثروذيطوس » از ترياق نافعتر است مگر در سودمندى آن براى دفع زهرها ، كه آن فقط با گوشت افعى چاره مىگردد .
229 . داروهاى حارى كه از خارج براى جذب سم بر روى بدن نهاده مىشود بر چند نوع زير است :
1 . جذب زهر با مزاج خود داروست ، مانند پياز و خردل كه برجاى گزيده شده نهاده مىشود ؛ 2 .
جذب زهر با نيروى نهاده شده در داروى مخصوص جاذبهدار صورت مىگيرد ، مانند گوشت جوجهء هندى ؛ 3 . جذب زهر به وسيلهء صنعت خاصى صورت مىگيرد ، مانند محجمهء آتش كه برجاى گزيده شده نهاده مىشود ؛ 4 . جذب زهر به وسيلهء بازكردن و شكافتن زخم صورت مىگيرد ، مانند آنكه با مشارط محل زخم را باز كنند تا مادهء زهر از آن بيرون آيد .
230 . علت آنكه فصد براى كودكان ممنوع شده اين است كه بدن كودك به جهت غلبهء رطوبت و حرارت به سرعت تحليل مىرود و نيرويش ضعيف مىگردد ؛ لذا ، بايد خون او محفوظ بماند تا آنكه افزونى و پرورش بدن انجام يابد و خلقت اعضا كامل شود .
231 . من مىگويم اگر بگويند : پس چرا ارمنها و گروهى از تركان كودكان را فصد مىكنند ؛ پاسخ داده مىشود كه آنان هرچند كار نادرستى انجام مىدهند ولى وضع بلاد آنان به گونهاى است كه اين عمل زيانى به كودكانشان نمىرساند ؛ زيرا ، سردى هواى آن بلاد حرارت غريزى در باطن را حفظ مىكند .
مجموعه متون و مقالات در تاريخ و اخلاق پزشكى در اسلام و ايران ( فارسى ) — صفحة 139
مساهمون: مهدى محقق
ص١٣٩