182 . فرق ميان كيموس و كيلوس اين است كه كيموس عبارت است از نيروى چششى كه موجود است در آنچه كه مورد چشيدن قرار مىگيرد ، ولى كيلوس چيزى است كه از تر و خشك تركيب شده كه با عمل حرارت در آن دو به مرحلهء پختگى درآمده و آن رطوبتى است كه سخت گرديده و اين در بدنهاى حيوان و در نبات و در زمين يافت مىشود .
183 . جرم رباط داراى حس نيست ، چه آنكه اگر حس داشت با زيادى حركت دادن و خاراندن زيان مىديد .
183 . ابن سينا در كتاب قانون گفته است كه هر عضو رئيس دو عضو خدمتكار دارد كه يكى از آنها عضوى كه آماده مىكند براى او و عضو ديگرى كه از او تأديهء صورت مىپذيرد از عضوهاى آمادهكننده ، مانند معده براى كبد ، و كبد براى دماغ ، و ريه براى قلب ؛ و از عضوهاى مؤدّى عنه ، مانند عصب براى دماغ ، و ريه و قلب و شرايين براى قلب ، و رودهها براى كبد .
184 . رازى در كتاب المنصورى « 46 » گفته است كه حركات ارادى عبارتند از 1 . حركت پوست پيشانى ، 2 . حركت دو چشم ، 3 . حركت دوگونه ، 4 . حركت كنار بينى ، 5 . حركت دو لب ، 6 .
حركت زبان ، 7 . حركت حنجره ، 8 . حركت فك ، 9 . حركت سر ، 10 . حركت گردن ، 11 . حركت شانه ، 12 . حركت مفصل بازو با ساعد ، 13 . حركت مفصل ساعد با رسع ، 14 . حركت همهء انگشتان با مفصلهاى آنها ، 15 . حركت اعضايى كه در حلق است ، 16 . حركت سينه براى نفس كشيدن ، 17 . حركت قضيب ، 18 . حركت مثانه براى باز و بسته كردن مجراى بول ، 19 . حركت رودهء مستقيم در جلوگيرى از خروج ثفل ، 20 . حركت پوست شكم ، 21 . حركت مفصل سرين و ران ، 22 . حركت مفصل ران و ساق و پا ، 23 . حركت انگشتان پا .
185 . آشكارترين حركتهاى دشوار ، حركت زبان و حركت قضيب و پس از آن حركت دو دست و
هامش
-از قبل خشكريش با همگان * روز و شب اندر خصومت و جدلىديوان ، ناصرخسرو ، به اهتمام مجتبى مينوى و مهدى محقق ، ص 501 .
( 46 ) . رازى اين كتاب را كه به الطب المنصورى و الكناش المنصورى معروف است براى منصور بن اسد ، خويشاوند والى خراسان ، تأليف كرده است . اين كتاب ، نخستينبار در سال 1481 م . به وسيلهء جرارد كرمونايىGerard ) ( of Cremonaتحت عنوان كتاب المنصورى( Liber Almansoris )به زبان لاتينى ترجمه شد و اين ترجمه در سالهاى 1484 م . ، 1492 م . ، 1493 م . ، 1497 م . ، 1501 م . ، 1510 م . و 1519 م . در ونيز ايتاليا و در سالهاى 1533 م . ، 1544 م . و 1551 م . در بازل سويس و در سالهاى 1641 م . و 1674 م . در اولم آلمان چاپ گرديد . مقالهء نهم اين كتاب ، كه دربارهء درمان همهء بيماريها از سر تا پاست ، در قرون وسطى از كتابهاى درسى معروف دانشكدههاى پزشكى اروپا بود ، چنانكه رئيس دانشكدهء پزشكى مونپوليهء فرانسه در سال 1558 م . هنوز درس خود را از روى اين كتاب مىداده است . فيلسوف رى ، محمد بن زكرياى رازى ، مهدى محقق ، ص 64 . كتاب او نخستينبار ، با فهرستهاى هفتگانه ، به وسيلهء مؤسسهء نسخههاى خطى عربى وابسته به سازمان عربى تربيت و فرهنگ و علوم ، در سال 1408 ( 1987 م . ) در كويت چاپ شده است .