[ سوره بلد ]
آيات : 8 و 9 أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ * وَ لِساناً وَ شَفَتَيْنِ
موضوعات : خلقت انسان - مراحل خلقت - شگفتيهاى چشم و زبان منبع : آياتى كه از علوم مىگويند صفحات : 148 و 149
شگفتيهاى چشم و زبان
أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ * وَ لِساناً وَ شَفَتَيْنِ
« آيا براى او دو چشم و يك زبان و دو لب قرار نداديم ؟ » « 1 »
در اين آيات نعمتهاى مهم خدا بر انسان شمرده شده تا از يك سو غرور و غفلت انسان را بشكند و از سوى ديگر وادار به تفكر در خالق نعمتها نمايد و با تحريك حس شكرگزارى در درون جانش او را به سوى معرفت خالق سوق دهد .
سه نعمت مهم شامل چشمها ، زبان و لبها
چشم مهمترين وسيلهى ارتباط انسان با خارج است شگفتىهاى چشم به اندازهاى است كه به راستى انسان را به خضوع در مقابل خالق وامىدارد . طبقات هفتگانهى چشم كه به نامهاى صلبيه ؛ مشيميه ؛ عنبيه ؛ قرنيه ؛ زلاليه ؛ زجاجيه و شبكيه ناميده شده هركدام ساختمان عجيب و ظريف و شگفتانگيزى دارد كه قوانين فيزيكى و شيميايى مربوط به نور و آيينهها به دقيقترين وجهى در آنها رعايت شده به طورى كه پيشرفتهترين دوربينهاى دقيق عكاسى در برابر آن موجود بىارزش است .
به راستى اگر در تمام دنيا جز انسان و در تمام وجود انسان جز چشم چيز ديگرى نبود مطالعهى شگفتىهايش براى شناخت علم و قدرت عظيم پروردگار كافى بود .
زبان مهمترين وسيلهى ارتباط انسان با انسانهاى ديگر و نقل مبادلهى اطلاعات و معلومات از قومى به قوم ديگر و از نسلى به نسل ديگر است اگر اين وسيلهى ارتباطى نبود هرگز انسان نمىتوانست تا اين حد در علم و دانش ترقى كند .
و اما لبها اولا نقش مؤثرى در تكلم دارند چرا كه بسيارى از مقاطع حروف به وسيلهى لبها ادا مىشود .
از اين گذشته لبها كمك زيادى به جويدن غذا و حفظ رطوبت دهان و نوشيدن آب مىكند و اگر مسألهى خوردن و آشاميدن انسان نبود منظرهى چهرهى او بر اثر جريان آب از دهان به بيرون و عدم قدرت در اداى بسيارى از حروف وضع اسفبارى داشت . درك حقايق در درجهى اول با چشم و زبان است اما در عين حال انتخاب راه با انسان است كه مىتواند چشم و زبان را در مسير حلال يا حرام به گردش درآورد .
در حديثى از پيامبر « صلى اللّه عليه و آله و سلم » مىخوانيم : خداوند متعال به فرزندان آدم مىگويد « اى فرزند آدم اگر زبانت خواست ترا وادار به حرام كند من دو لب در اختيار تو قرار دادم لب را فروبند و اگر چشمت بخواهد ترا به سوى حرام ببرد من پلكها را در اختيار تو قرار دادم آنها را فروبند . » لذا خداوند وسايل كنترل نعمتها را نيز در اختيار انسان قرار داده است . جالب اينكه در مورد زبان به لبها اشاره شده ولى در مورد چشمها اشاره به پلكها نشده است اين دو علت دارد يكى آنكه نقش لبها براى سخن گفتن و غذا خوردن و ساير جهات به مراتب بيشتر از پلكها در مورد چشم است . ديگر اينكه كنترل زبان از كنترل چشم به مراتب مهمتر و سرنوشتسازتر است . « 2 »
هامش
( 1 ) . بلد / 8 و 9 .
( 2 ) . تفسير نمونه ، ج 27 ، ص 15 .