براى تأمين و حفظ سلامت بدن كارساز و مطلوب است . هرچند در اينجا قصد بررسى تشريحى يا فيزيولژى ساختمان و كم و كيف اعمال بدن و سازمانهاى متنوع و پررمز و راز آن منظور نيست ، ولى شايد نگاه كوتاهى به سيستم عصبى يا دستگاه ارتباطى انسان به دنياى برون و درون خود به منظور درك بيان :
وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ ؛
و يا فهم واقعى :
فَقَدَرْنا فَنِعْمَ الْقادِرُونَ ؛
« كه خداوند در آيه 23 مرسلات / 77 مىفرمايد : « پس سامان داديم و چه نيك سامان داديم » و احساس خضوع و خشيت به درگاه خالق متعال يعنى :
توانگرى كه به گل نكهت و به گل جان داد * به هركه هرچه سزا ديد حكمتش آن داد
لازم باشد .
همان گونه كه شاهد هستيم يكى از شاخصهاى رشد و پيشرفت فرهنگ اجتماعى هر كشورى به كم و كيف نحوهى شبكهى ارتباطات درونمرزى و برون مرزى آن مربوط است و هرچه اين سيستم ارتباطى و مخابراتى چه در داخل يا خارج از كشور غنىتر باشد توسعه و تعالى آن كشور بيشتر است و همين معنا و معيار نيز براى بدن موجودات زنده مصداق دارد و برترى انسان نيز در ميان ديگر جانداران مربوط به رشد و تكامل همين نظام ارتباطى است .
بدن انسان سالم دو دستگاه ارتباطى مشخص دارد كه يكى ارتباط او را با دنياى خارج برقرار كرده و دومى رابطهى وى را با دنياى درون يا بين بافتى و سازمان جسمانىاش ايجاد مىكند هرچند اين دو دستگاه ارتباط تنگاتنگى با يكديگر داشته و هريك نيز به نحو متقابل بر ديگرى تأثير و تأثّر دارد .
رابطهى فيزيكى بدن با دنياى خارج از طريق دستگاه عصبى ارادى يا مركزى است كه خود دو قسمت دارد يكى مغز يا مخ مىباشد كه در كاسهى سر واقع شده و ديگر پياز نخاعى و نخاع كه در قاعدهى جمجمه و مجراى ميانى ستون فقرات جاى دارد .
مغز قسمت اصلى و مركزى سيستم اعصاب آدمى را تشكيل مىدهد و از بافتى نرم و لطيف ، پيچيده و تو در تو ساخته شده كه به هيچچيز ديگرى در جهان شباهت ندارد . تعداد ياختههاى عصبى يا نورونهايى كه مغز تقريبا 1400 گرمى بشر را مىسازد حدود يا صد ميليارد است كه به وسيلهى سلولهاى زيادى به نام سلول رابط يا گليال در بر گرفته شده است كه اين سلولها ضمنا وظيفهى پشتيبانى ، حفاظت و تغذيهى سلولهاى مغز را نيز عهده دارند .
هر سلول عصبى سه قسمت دارد : جسم سلول و دو نوع زايدهى رشتهاى در طرفين خود ، رشتههاى متعدد كوتاه دندريت و رشتهى بلند و واحد را اكسون گويند . تحريكات ورودى به وسيلهى دندريتها دريافت مىشوند و جسم ياخته پس از تركيب و معدل گيرى آنها علايم خروجى را به سوى اكسون گسيل مىدارد و اكسون پيام گرفته شده را به طور مستقيم يا با رابط سيناپسها به ديگر ياختههاى عصبى منتقل مىكند .
دستگاه پيامرسان دو وسيله دارد الكتريكى و شيميايى ، پيامى كه در ياختهى عصبى ايجاد مىشود و طول اكسون را مىپيمايد تكانه يا ايمپالس الكتريكى ناميده مىشود . ولى انتقال پيام از يك ياخته به ياختهى ديگر به وسيلهى مولكولهاى مواد ناقل توسط اتصالات سيناپسى صورت مىگيرد .
يك ياختهى عصبى معمولا از صدها يا هزارها سلول عصبى ديگر پيام دريافت مىكند و به صدها يا هزارها ياخته عصبى ديگر پيام مىفرستد و شايد همين مختصر براى مقايسه مغز با رايانه كافى باشد .
البته مقايسه غير از شبيه بودن است چون هنوز هيچ كس بر آن نيست كه حتى تعداد دقيق سيناپسهاى