تخطي إلى المحتوى الرئيسي

قرآن و طب ( فارسى ) — صفحة 468

مساهمون:

ص٤٦٨
تعيين مىگردد . روزانه حدود 48 ليتر مايعات ، از غشاهاى سلولى عبور مىكند . در تبادل مايعات بدن ، دو قسمت مايعات ديگر وجود دارد كه مانند قبلىها در تبادل ديناميك مايعات شركت نمىكنند . اينها عبارتند از : آب ماوراى سلولى كه در مايعاتى مانند مايعات نخاعى ، مايع چشمى در كره‌ى چشم ، مايع سينوويال كه سبب نرم كردن مفاصل مىگردد و مايعات مترشّحه در دستگاه تنفسى ، دستگاه گوارشى و دستگاه تناسلى ادرارى وجود دارند . اين آبها حدود 25 % آب كل بدن را تشكيل مىدهند . آب موجود در بافتهاى ارتباطى غضروف و استخوان ، قسمتى از مواد ساختمانى آنها به شمار مىرود . اين مايعات 15 % كل بدن را تشكيل مىدهند . چنان‌كه در جدول زير نشان داده شده است ، توزيع آب در سرتاسر بدن با افزايش سن تغيير مىكند . توزيع / سن / نارس / يك‌ساله / 30 تا 60 ساله توده‌ى بدون چربى / 16 % / 17 % / 22 % آب درون سلولى / 22 % / 23 % / 31 % آب خارج سلولى / 59 % / 35 % / 23 % چربى / 3 % / 25 % / 24 %

اعمال آب در بدن

1 - حلّال

حدود 3 تا 5 ليتر مايعات موجود در سرخرگها ، سياهرگها و مويرگها به عنوان حلّال جهت مواد مغذى - مونوساكاريدها ، اسيدهاى آمينه ، چربيها مانند فسفوليپيدها و ويتامينها و املاح و هورمونهايى كه به وسيله‌ى غدد ترشح مىشوند ، عمل مىكنند . تمام اين عناصر و هورمونها بايد به تمام نقاط بدن جهت تغذيه‌ى هر سلول حمل شوند . اين مايعات داخل عروقى ، به عنوان يك عامل حمل‌كننده‌ى محصولات زايد سوخت‌وساز مانند اكسيد دو كربن ، آمونياك و الكتروليتها كه بايد از سلولها به ريه‌ها ، پوست يا كليه‌ها برده شود ، عمل مىكنند . دوازده ليتر مايعات خارج عروق ( بين سلولها ) ، مواد مغذّى را كه از عروق خارج شده‌اند به نزديك غشاى سلول حمل مىكند . اين مايعات ، همچون محصولات زايد و هورمونها و . . . را كه به وسيله‌ى سلول ترشح مىشوند ، جمع‌آورى مىكنند . بيشتر اين مايعات دوباره وارد جريان خون مىشوند و اين وقتى است كه فشار انكوتيك ( كه به وسيله‌ى پروتئينهاى موجود در خون به وجود مىآيد ) از فشار ئيدرواستاتيك ( كه مايعات را از داخل عروق به خارج مىراند ) ، بيشتر است . مقدار مايعات باقىمانده در خارج عروق ، اگر بيش از مقدار طبيعى باشد ، به وسيله‌ى مستقيم لنفاوى گردآورى و به جريان خون برگردانده مىشود . مقدار آب خارج عروق بيش از ساير قسمتها تغيير مىكند ؛ چون اين آب تحمّل تغييرات بيشترى را دارد . حجم خون اغلب در سطح ثابتى در ازاى مايعات خارج عروق و يا اطراف سلولى باقى مىماند . همين طور ، مايعات داخل سلولى كه جهت جلوگيرى از تورم يا انقباض سلولها بايد در سطح ثابتى باشد ، ثابت مىماند و در موارد لزوم آب بين سلولى را به داخل مىكشد . بنابراين ، مايعات بين سلولى را مىتوان به عنوان يك ناحيه‌ى بافر ( تامپون ) تصور كرد . در داخل سلول ، آب مانند يك حلال مواد مغذّى كه بايد از يك اندامك به اندامك ديگر در خود سلول برده مىشود ، عمل مىكند . اين عمل ، براى محصولات زايدى كه بايد حذف شوند نيز انجام مىشود .

2 - سازنده‌ى بدن

در داخل سلول ، آب داخل سلولى مانند يك سازنده‌ى بدن به كار مىرود ؛ بدين‌ترتيب كه در سنتز مواد جديد شركت مىكنند . در گليكوژن ، شكل ذخيره‌ى كربوهيدرات ، آب حدود دو سوّم آن را تشكيل مىدهد .