فى الواقع اين فقط در جريان قرن نوزدهم است كه ديد تقريبا روشنى از اين مسائل پيدا مىكنيم .
در تمام مدت قرون وسطى ، اساطير و نظرات صورى بىپايه ، منشأ متنوعترين آرا و تا چندين قرن پس از آن سارى و جارى بود .
آيا مىدانيد كه مرحلهاى اساسى در تاريخ جنين شناسى تصديق « هاروى » « 1 » در سال 1651 ميلادى بود مشعر بر اينكه « هر چيز كه مىزيد در آغاز از تخمى مىآيد . » و اينكه جنين به تدريج بخشى از پس بخشى درست مىشود ؟
امّا در آن عصر با وجود اينكه دانش نوزاد از اختراع جديد ميكروسكوپ براى موضوع مورد توجه ما بسيار استفاده مىكرده است ، همچنان دربارهى نقش هاى متقابل تخم و اسپرماتوزئيد بحث وجود داشت .
طبيعىدانان بزرگ مثل « بوفن » « 2 » و « بونه » « 3 » از تو در همى جرثومهها دفاع مىكردند ( يعنى ) تخمدان حوا ، مادر نوع انسان ، حاوى جرثومههاى تودرتوى هم قرارگرفتهى همهى موجودات بشرى مىبوده است .
اين بيش از هزارهاى پيش از آن عصر است ، كه در آن عقايدى تخيّلى شايع بود و قرآن را مىشناختند .
بيانات قرآن در باب توليد مثل انسان ، حقايق اساسى را كه قرونى چند براى كشف آن گذراندند ، با اصطلاحات ساده اشعار داشته است » . « 4 »
مرحلهى اوّل : آفرينش انسان از خاك :
قبل از ورود به بحث لازم است كه دو مطلب از هم جدا شود : يكى خلقت حضرت آدم عليه السلام ، از خاك كه در برخى آيات ( مثل آل عمران / 59 - سجده / 6 ) بدان اشاره شده است و دوّم خلقت همهى انسانها از خاك كه در برخى آيات ( مؤمنون / 12 - حج / 5 - غافر / 67 ) بدان اشاره شده است . در قسمت دوّم يعنى خلقت همهى انسانها از خاك ، در برخى آيات از آن به عنوان « تراب » ياد شده است ( غافر / 68 - حج / 5 ) و در برخى ديگر از آن به عنوان « طين » ياد شده است ( مؤمنون / 12 ) .
تذكر : « تراب » به خاك و خود زمين گفته مىشود .
ولى « طين » به خاكى كه با آب مخلوط شده است گويند . « 5 »
اسرار علمى :
گروهى از مفسران و متخصصان و صاحبنظران در مورد اين آيات و انطباق آنها با يافتههاى علوم تجربى اظهارنظر كردهاند و دو تفسير از آيات فوق ارائه كردهاند :
الف : همه از نطفهاى آفريده شدهاند كه مواد اوليهى آن از غذاها و غذاها از خاك به وجود آمده است :
1 - صاحب تفسير نمونه مىنويسد :
« آيهى 12 / مؤمنون :
وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ ،
به آغاز وجود همه اعم از آدم و فرزندان او اشاره مىكند كه همه به خاك بازمىگردند و از گل برخاستهاند . » « 6 »
البتّه در مورد آيهى 7 / سجده
وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ
مىگويند كه :
« پيدا است اين آيه سخن از آفرينش « آدم » مىگويد نه همه . چرا كه ادامهى نسل او در آيهى بعد مطرح است . » « 7 »
و در مورد آيهى 5 / حج و 67 / غافر هر دو احتمال ( خلقت همه از خاك يا خلقت حضرت آدم « عليه
هامش
( 1 ) .Harveyپزشك انگليسى ( 1576 - 1657 م ) .
( 2 ) .Buffonطبيعىدان و نويسنده فرانسوى ( 1707 - 1788 م )
( 3 ) .Bnnetفيلسوف و طبيعىدان سوئيسى ( 1720 - 1793 م ) .
( 4 ) . مقايسهاى ميان تورات ، انجيل ، قرآن و علم ، ص 276 - 277 با تلخيص .
( 5 ) . ر . ك : مفردات راغب ، مادهى « تراب » و « طين » .
( 6 ) . تفسير نمونه ، ج 14 ، ص 207 .
( 7 ) . همان ، ج 17 ، ص 125 .