كلى يا عمومى پيدا كرد ، مكانيسمهاى دفاعى تكامل يافتهترى بر اثر احساس وجود و برخورد با عوامل بيگانه فعّال شده متناسب با نوع عفونت و با شيوه هاى درخور پاسخگويى وارد عمل مىشوند و به اصطلاح دفاع طبيعى وارد مرحلهى بعدى ايمنى تطبيقى مىگردد .
ويژگىهاى اين نحوه دفاع همآهنگ عبارتند از :
1 - اختصاصى بودن براى هر مولكول ، با دقتى بىنظير .
2 - به كارگيرى روشهاى تخصصى در عمل دفاعى .
3 - توليد مواد مخصوصى در بدن موسوم به آنتى بادى يا پادزهر كه توسط سلولهاى لنفوست ايجاد مىشود .
4 - ثبت و ضبط خاطرهى اين ستيز در بايگانى نيروهاى دفاعى به منظور نيرومندتر كردن واكنش هاى خود در برخوردهاى بعدى با همان ميكروب .
مكانيسمهاى واكنش ايمنى ذاتى و ايمنى اكتسابى كه شكل تكامليافتهتر ايمنى ذاتى هستند مجموعا سيستم يكپارچه و منسجمى را به منظور دفاع از ميزبان موجب شده كه در آن عوامل سلولى و مولكولهاى بسيار مشاركت دارند كه هريك در جبهه اى خاص ولى به نحو هماهنگ و برنامهدار امر دفاع عمومى بدن را عهدهدارى مىكنند .
مثلا اگر در جريان بروز التهابى ساده به خواهيم واكنش دفاعى را بررسى و دنبال كنيم مىبينيم كه ورود عامل بيمارىزاى زنده در بدن به عنوان يك محرّك ، پيام هشداردهندهاى به سربازان مقدم جبهه دفاعى رسانده آنها را از ماجرا آگاه كرده جريان به هم پيوسته پاسخهاى ايمنى اختصاصى را موجب مىشود .
در اين جريان ابتدا سلولهاى بيگانهخوار به سوى عامل التهابانگيز يورش برده و عوامل درشتتر مزاحم را در بر گرفته و آنها را مىبلعند ( ماكروفاژ ) و با ترشح هورمونها پروتئينى به نام سايتوكاين ساير سلولهاى دفاعى مثل لنفوسيتهاى مخصوص را نيز از اين درگيرى باخبر كرده و آنها را به كار دفاعى فراخوان مىشود . پس از آن با فعّال شدن سيستم مكمّل كه جزء ديگرى از دستگاه ايمنى اختصاص بوده و به صورت مجموعهاى از پروتئينهاى پلاسما به حالت آمادهباش كامل در خون جريان دارد بر شدّت ايجاد مادهى ضد التهاب يا آنتىبادى افزوده و به عنوان پاسخ ايمنى اختصاص در امر مهار و سركوب عامل بيگانه به مداخله جدّى مىپردازد و با تقويت مكانيسمهاى مصونكننده ايمنى ذاتى كارآيى آنها را در نابودى عوامل بيمارىزاى عفونى افزايش مىدهد و در نتيجه ميكروبهايى كه توانستهاند از چنگ ايمنى ذاتى بگريزند در چنبرهى نيرومند سلولهاى بيگانه خوار اسير و نابود مىشوند ؛ و اگر بيگانهخوارهاى معمولى قادر به انهدام اين عوامل مهاجم نبوده و يا توفيق نيابند سلولهاى ورزيدهتر و نيرومندترى كه اختصاصا كار دفاع بدن را پاسدارى مىكنند و به عنوان سلول
T
خوانده مىشوند وارد عمل شده قدرت باكترىكشى بيگانهخوارها را افزايش داده و موجب قلع و قمع ميكروبها مىشوند .
علاوه بر اين در سيستم ايمنى اختصاصى بر خلاف ايمنى ذاتى كه مكانيسمهاى نسبتا تكرارى و يك نواختى دارد عملكردها از ويژگى مشخصى برخوردار بوده و پاسخهاى آن در برابر ميكروبهاى مختلف متناسب با نوع ميكروب به گونهاى صورت مىگيرد كه ميكروب را به بهترين و كاملترين وجه سركوب و منهدم مىكند .
سومين نقش بارز سيستم ايمنى اختصاصى دارا بودن خاطرهى ايمونولوژيك است ، به اين معنا هربار كه سلول خاطرهدار مواجه با يك نوع ميكروب يا عامل