كتب ايمونولژيك آمده ذكر مىشود .
قبلا اشاره شد كه هر پاسخ ايمنى دو مرحلهى اساسى دارد كه شامل : 1 - شناسايى آنتىژن يا عامل بيمارىزا 2 - واكنش دفاعى براى سركوب يا از بين بردن آن است ؛ و يادآورى مىشود كه در پاسخهاى ايمنى اكتسابى لنفوسيتها مسؤول شناسايى آنتىژن بوده و از طريق « انتخاب كلونال » اين كار را به ترتيب زير صورت مىدهند :
هر لنفوسيت چه نوع سلول
B
و يا نوع سلول
T
از نظر ژنتيك چنان ساخته شدهاند كه تنها قادر به شناسايى يك آنتىژن مىباشند در حالى كه مىبينيم سيستم ايمنى در عمل مىتواند هزاران نوع آنتىژن را به نحو اختصاصى شناسايى كند ، لذا بايد ديد كه دستگاه دفاعى اين تباين را چگونه حل و فصل مىنمايد ؛ و پاسخ آن است كه اين عمل به وسيلهى گزينش كلونال صورت مىپذيرد ؛ به اين معنا كه اگر يك آنتىژن به چند سلول شناسايىكننده آن آنتىژن متصل شود اين سلولها تحريك شده و به سرعت تكثير و افزايش مىيابند و در عرض چند روز تعداد كافى سلول براى راهاندازى يك پاسخ ايمنى مناسب به وجود مىآورند چون آنتىژن به عنوان محرّك موجب گزينش و تكثير ستونهايى از سلولهاى يك نواخت پادتنساز يا كلونهاى اختصاصى از اين لنفوسيتها شده و فرآيند گزينش كلونال را زمينه سازى مىكند .
نكتهى جالب اينكه سيستم ايمنى با ايجاد آنتىباديها مىتواند طيف گستردهاى از آنتىژنها را ، حتى پيش از تماس با آنها شناسايى نمايد . ازاينرو بسيارى از اين آنتىباديها ممكن است هرگز براى دفاع فرد در برابر عفونتها مورد استفاده قرار نگيرد ولى به علّت تعداد بسيار زياد ميكروارگانيسمها و توانايى آنها براى تغيير دادن آنتىژنها و ترشحات خود از طريق جهش يعنى چيزى كه هماكنون با مصرف آنتى بيوتيكهاى مختلف رخ نموده است مآلانديشى شگفت دستگاه خلقت را بر آن داشته است تا به ايجاد آن مبادرت كند و پيشاپيش سيستم ايمنى را براى رويارويى ، مجهّز نمايد تا در هنگام نياز احتمالى بدن از عمل حفاظى آنها برخوردار شود . لذا به طور خلاصه و با يك مقايسهى ساده سيستم ايمنى بدن را مىتوان با سازمان دفاعى يك كشور با ردههاى مختلف نيروهاى نظامى و انتظامى ، تجهيزات و مهمّات و سازوبرگها و عناوين گوناگون تشبيه كرد با اين مزيت كه سيستم ايمنى بدن ، نظامدارتر ، سامان يافته تر ، بىادعاتر ، بدون هزينه ، بدون اشتباه و خيانت ، بدون سروصدا و هاىهوى ، بدون زرق و برق ، خاموش و مطمئن و مؤثر و . . . كار خود را در امر دفاعى به نحو مطلوب انجام داده براى مقابله با يورشهاى احتمالى هميشه گوشبهزنگ و در حال آمادگى است و ضمنا خاطرهى مدافعات خاص را نيز در بايگانى خود تا پايان عمر حفظ مىكند و با جانبازىها و تحمّل تلفات سنگين نيروهاى دفاعى خويش حريم سلامت انسان را به نحو مطلوب پاسدارى نمايد ؛ ازاينرو فرد علاقمند به فهم بيان :
فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ ؛ *
را مىتوان به مطالعهى يك كتاب ايمونولژيك راهنمايى و دعوت كرد تا از معناى سخن والاى :
الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى
و يا
وَ إِذا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ
« 1 » يعنى « چون بيمار شدم او مرا شفا مىدهد » آگاهى نسبى يافته و شكر گزاريش با معرفت باشد و در قبال اين موهبتهاى الهى حتى به عنوان حقشناسى و سپاسگزارى در حفاظت يا « بهداشت » اين دادهها يا « داشتهها » كوشش نمايد و بدن خود را با افراط و تفريطها و درگيريهاى جسمى و روانى به مخاطره نيفكند تا از
هامش
( 1 ) . شعراء / 80 .