قرآن كريم توجه خود را فقط معطوف تحريم خبائث ننموده ، بلكه مردم را به سوى غذاهايى كه برايشان مفيد بوده و سلامتى آنها را تأمين مىكند نيز راهنمايى كرده است . براى پى بردن به وجود روشهاى منطقى و علمى تغذيه در قرآن ، به بررسى توجيهات آن در مقايسه با ساير اديان مىپردازيم .
بودائيسم ، به طور مطلق خوردن گوشت را براى پيروان خود منع كرده و هندوها نيز به خاطر مقدّس شمردن گاو ، گوشت آن را نمىخورند . مذاهب ديگرى نيز وجود دارند كه پيروان خود را از خوردن گوشت حيوانات و يا فرآوردههاى حيوانى ( تخم مرغ ، شير ، پنير و . . . ) به مدّت چهل يا نود روز در سال منع مىكنند . مردم چين و ژاپن را ملل نباتى مىنامند زيرا در غذاهاى يوميه بر نباتات تكيه دارند و مواد نباتى اساس تغذيه آنان را تشكيل مىدهد . در اين اواخر دولتهاى اين دو كشور به مقابله با اين سنّت پرداخته و مردم را به خوردن فرآوردههاى گوشتى نيز ترغيب مىكنند ولى اين تشويق بدون هدايت و راهنمايى صحيح است ، لذا مىبينيم كه مردم چين به خوردن گوشت سگ و مار روى آوردهاند و مردم ژاپن به خوردن گوشت ماهى به صورت خام ، مردم جوامع غربى نيز براى تأمين نيازهاى گوشتى خود بيشتر بر خوردن گوشت خوك تكيه دارند و ساير ملل نيز هركدام به نحوى ديگر .
برگرديم به قرآن كه مىفرمايد :
يَسْئَلُونَكَ ما ذا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ
« 2 » . قرآن با اين نظريهى واقعبينانه انواع گوناگونى از غذاها را كه ذائقهى افراد را ارضا كرده و براى جسم و روح آنها نيز مفيد بوده و زيانى به آنها نمىرساند را حلال فرموده است . و حتى به اين مقدار نيز بسنده نكرده ، بلكه در مقام مقابله با كسانى كه درصدد تحريم زينتهاى الهى و طيبات وى هستند مىفرمايد :
قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا
« 3 » و نيز در تأكيد همين معنا مىفرمايد :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَيِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ
« 4 » .
معنى كلمهى طيّب در منفعت و ارزش غذايى محدود نمىگردد ، بلكه از آن نيز تجاوز مىكند و فوايد روانى غذا را نيز در بر مىگيرد . براى اينكه غذايى طيب باشد ، بايد حلال هم باشد
وَ كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً
زيرا هنگامى كه شخص از دسترنج خود غذا مىخورد ضمن دستيابى به يك لذّت و نشئهى خاص ، احساس سعادت بزرگى نيز به وى دست مىدهد ، درست بر خلاف آن روحيهى حريصى كه روزى سايرين را به لطايف الحيل از چنگ آنها بيرون مىآورد .
انواع طيبات از ديدگاه قرآن :
گوشت چهارپايان :
وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ فِيها دِفْءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ
« 5 » و منظور از انعام ( چهارپايان ) شتر ، گاو ، گوسفند و بز است . شكى نيست كه اگر گوشت را از رژيم غذايى انسان حذف كنيم ، قادر به
هامش
( 2 ) . « اى پيامبر از تو خواهند پرسيد كه به آنها چه چيز حلال گرديده . بگو براى شما هرچه پاكيزه است حلال شده است . » « مائده / 4 »
( 3 ) . « بگو اى بنى اسرائيل چه كسى زينتهاى خدا را كه براى بندگان خود آفريده حرام كرده است و از صرف روزى حلال و پاكيزه منع كرده است . بگو اين نعمتها در دنيا براى اهل ايمان است . » « اعراف / 32 »
( 4 ) . « اى اهل ايمان حرام مكنيد خوردنيهاى پاكيزهاى را كه خدا بر شما حلال كرده است . » « مائده / 87 » .
( 5 ) . « و چهارپايان را براى انتفاع شما خلق كرد تا به موى و پشم آنها دفع سردى كرده از شير و گوشتشان غذاى ماكول سازيد » « نحل / 5 »