مشعر بر اينكه : « هر چيز كه مىزيد در آغاز از تخمى مىآيد . » « 1 »
پس با توجه به كشفيات جديد در مورد انتقال صفات از پدر و مادر ( از طريق كروموزومها و ژنها ) مىتوان گفت كه تعبير « نطفهى امشاج » ( مخلوط نطفهى زن و مرد ) نوعى رازگويى علمى بر خلاف عقايد مردم زمان نزول قرآن است .
11 - يكى از نويسندگان معاصر در اين مورد مىنويسد :
« بارى كلمهى امشاج كلمهاى است كه معناى وسيعى دارد و هرچه بر علم بشر افزوده شود اهميت آن و قرآن كريم براى ما روشنتر مىگردد و اينك نمونهى آن :
از جهت تحقيقات علمى در زمينهى وراثت تجزيهى دقيق يك كروموزوم حائز كمال اهميت است زيرا ممكن مىگردد در بيماريهاى موروثى و مظاهرى مانند پيرى به نحو مطلوب اعمال نفوذ كرد . هريك از 46 عامل وراثت داراى دهها هزار تا صدها هزار اطلاعاتى بيشتر از ويروس كروموزومى است . » « 2 »
جمعبندى :
در مورد آيهى 2 سورهى دهر :
إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ نَبْتَلِيهِ
چند تفسير شده بود :
الف : در مورد نطفه دو ديدگاه وجود داشت : برخى آن را به معناى نطفهى مرد گرفته بودند و برخى اعم معنا كرده بودند . به عنوان مثال ، دكتر پاكنژاد و اكثر صاحبنظران آن را اعم از نطفهى مرد و زن معنا كردند . ولى علّامه طباطبائى ( ره ) و دكتر موريس بوكاى آن را به معناى نطفهى مرد دانسته بودند .
تذكر 1 : بر اساس همين دو معناى نطفه ، معانى كلمهى امشاج هم متعدد شده است .
تذكر 2 : با توجه به مطالبى كه در مورد واژهى « نطفه » در لغت و قرآن و اصطلاح بيان كرديم روشن شد كه اين واژه در قرآن به معناى عامل توليد مثل ( آب ) مرد و زن به كار مىرود . ( معناى اعم ) مگر آنكه قرينهى خاصى موجب اختصاص آن به مرد شود .
ب : در مورد امشاج چند ديدگاه وجود داشت :
1 - اختلاط آب مرد و زن .
2 - مخلوطى از اسپرم و اوول ( تخمك ) .
3 - مخلوطى از ژنهاى زن و مرد .
4 - مخلوطى از صفات پدر و مادر .
5 - مخلوطى از رنگهاى نطفهى زن و مرد .
تذكر : اين پنج معنا با يك ديگر قابل جمع و ادغام است .
6 - مخلوطى از صفت حيوانيت و ملائكه ( عقل ) .
7 - مخلوطى از عناصر تشكيلدهندهى نطفه يا منى .
8 - مخلوط نطفه با خون حيض .
9 - مخلوطى از رگها .
10 - مخلوطى از طبائع مختلف در انسان ( برودت ، حرارت . . . )
11 - مخلوطى از حالات مختلف ( علقه ، مضغه و . . . )
ج : در مورد كلمه « نبتليه » نيز چند ديدگاه وجود داشت :
1 - حالات مختلف نطفه ( نظر مورد قبول علّامه طباطبائى ( ره ) و دكتر پاكنژاد )
2 - آزمايش نطفه به وسيلهى تكليف ( نظر مورد قبول صاحبان تفسير نمونه )
نقد و بررسى : در اينجا تذكر چند مطلب لازم است :
1 - آمدن واژهى نطفه در قرآن كريم به اين صورت ( كه اعم از آب زن و مرد است ) بهويژه آيهى 2 سورهى انسان
مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ
اگر آن را به معناى مخلوطى از عناصر تشكيلدهندهى منى و يا مخلوطى
هامش
( 1 ) . دكتر موريس بوكاى ، مقايسهاى ميان تورات ، انجيل ، قرآن و علم ، ص 277 .
( 2 ) . مصطفى زمانى ، پيشگوئىهاى علمى قرآن ، ص 119 تا 120