نيز دو احتمال قابل طرح است :
اوّل : آنكه مقصود از آن ، انحصار علم جنين به خدا باشد كه در اين صورت بر اساس استفاده از « ما » ى موصول كه عموميت دارد و بر طبق روايات ، علم به تمام خصوصيات و سرنوشت نهايى انسان مراد است كه منحصر در خداست و هيچ انسانى بدان دسترسى ندارد ( مگر آنكه خدا آن علم را به او عطا كند ) . در اين صورت ، اطلاع انسان از جنس مذكر و مؤنث جنين در هر مرحله ( قبل از تشكيل نطفه يا هنگام تشكيل جنين و . . . ) هيچ ضررى به انحصار علم جنين به خدا ( با تمام خصوصيات ) نمىزند چون اين علم جزئى است و آيه مىفرمايد : علم به تمام امور جنين براى انسان امكان ندارد .
دوّم : احتمال دارد بگوييم كه جملهى
وَ يَعْلَمُ ما فِي الْأَرْحامِ
و جملهى قبل از آن
وَ يُنَزِّلُ الْغَيْثَ
دو جملهى معترضه است همانطور كه در مورد جملهى دوم برخى مفسران احتمال دادهاند « 1 » .
بنابراين تفسير علم به نزول باران و خصوصيات آن مخصوص پروردگار نيست . و انحصار آن از آيه استفاده نمىشود . و معناى جملهى
وَ يَعْلَمُ ما فِي الْأَرْحامِ
هم اين است كه خدا آنچه را كه در رحم مادران است مىداند . ولى از آنجا كه اين دو جمله معترضه است سياق انحصار علم اين امور ( قيامت ، مرگ و . . . ) به خدا ، شامل اين قسمت آيه نمىشود .
و امّا رواياتى كه در اين مورد نقل شده ، اخبار آحاد است كه بر فرض صحّت ، در تفسير قرآن ( بهويژه علم خدا كه از عقايد است ) حجت نيست .
پس بنا بر احتمال دوّم اصلا علم جنينشناسى در مورد مذكر يا مؤنث بودن و حتى صفات و خصوصيات ، مخصوص خدا نيست و هر انسانى مىتواند با دقّت و كاوش در روابط پديدهها و واكنشهاى شيميايى كرموزومها و سلولهاى جنين و تأثيرات غذاها و داروها ، پى به جنس جنين ببرد و اين امر منحصر به قبل از انعقاد نطفه يا بعد از آن و در حال جنين و غير آن نيست . پس نتيجه مىگيريم كه : آيات مطرح شده در اين بحث ، تعارضى با يافته هاى علوم پزشكى در مورد اطلاع از جنس جنين ندارد .
2 - برخى از مطالبى كه دكتر قرقوز و دكتر دياب در مورد تفاوتهاى علم خدا و بشر در مورد جنسيت جنين بيان كردند قابل اشكال است . چرا كه با بيانى كه ما آورديم علم به جنسيت جنين قبل و بعد از لقاح براى انسان و خدا تفاوتى ندارد . همانطور كه علم به خصوصيات ديگر جنين ( مثل طول ، شكل و . . . ) نيز براى انسان ، قبل از تولد ممكن است .
آيه : 8
موضوعات : خلقت انسان - مراحل خلقت - جنين منبع : آياتى كه از علوم مىگويند صفحات : 73 و 74
تولد جنين
اللَّهُ يَعْلَمُ ما تَحْمِلُ كُلُّ أُنْثى وَ ما تَغِيضُ الْأَرْحامُ وَ ما تَزْدادُ وَ كُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدارٍ
« خدا از جنينهايى كه هر انسان يا حيوان مادهاى حمل مىكند آگاه است و نيز از آنچه رحمها كم مىكنند و پيش از موعد مقرر مىزايند و هم از آنچه افزون مىكنند و هر چيز نزد او مقدار معينى دارد . »
در تفسير سه جملهى بالا در ميان مفسران گفتوگو بسيار است : بعضى همان گونه كه در بالا گفتيم آن را اشاره به صورتهاى سهگانه حمل دانستهاند كه گاهى به موعد مقرر متولد مىشود و گاهى قبل از موقع و گاهى بعد از موعد مقرر تولد مىيابد . خداوند همهى
هامش
( 1 ) . ر . ك : تفسير نمونه ، ج 17 ، ص 98 .