« به بندگان من خبر ده كه من آمرزگار مهربانم . و [ در جاى خود ] عذاب من ، خود همان عذاب دردناك است » . « 1 »
آيات و روايات فراوانى به ترويج و تبيين اين اصل مهم اسلامى مىپردازند كه باز اين مختصر را گنجايش بحث گسترده از آن نيست و تنها اشارهاى به آن خواهيم داشت .
خوف و رجاء در مكتب اسلام بدين معناست كه انسان نه خويشتن را از عذاب الهى و شقاوت و بدبختى ايمن بداند و نه خود را از رحمت الهى و رسيدن به كمالات و خوشبختى محروم پندارد .
لذا اضطرابهاى افراطى كه نشأت گرفته از نااميدى نسبت به خوشبختى و رحمت الهى است ، به شدّت مورد نكوهش قرآن قرار گرفته است تا آنجا كه نااميدان از رحمت الهى در زمرهء كافران و گمراهان بهشمار مىروند . اين سخن يعقوب پيغمبر است كه در قرآن آمده است :
« اى فرزندان من برويد و در پى يوسف و برادرش بگرديد ، و از رحمت الهى نوميد مباشيد ، چراكه جز خدانشناسان كسى از رحمت الهى نوميد نمىگردد » . « 2 »
« گفتند ما به راستى و درستى به تو بشارت مىدهيم ، از نوميدان مباش . گفت : و چهكسى جز گمراهان از رحمت پروردگارش نوميد مىشود » ؟ « 3 »
اهميت و جايگاه اميد در زندگى انسان به حدّى است كه در فرهنگ اسلامى نااميدى براى هركس و در هر شرايطى ممنوع است و از گناهان كبيره محسوب مىشود . « 4 » خداى مهربان براى درمان اينگونه اضطرابها و نااميديها و در نهايت نجات انسانها بابى به نام « توبه » مىگشايد « 5 » و تمام گناهان - حتى كشتن پيامبران و رسولانش ( 1 ) - را بخشودنى اعلام مىفرمايد :
هامش
( 1 ) . حجر / 49 و 50 .
( 2 ) . يوسف / 87 .
( 3 ) . حجر / 55 و 56 .
( 4 ) . سيد عبد الحسين دستغيب ، گناهان كبيره ، چاپ سيزدهم ، قم ، انتشارات اسلامى ، 1379 ، ج 1 ، ص 69 .
( 5 ) . « انت الذى فتحت لعبادك بابا الى عفوك و سميته التوبه . . . » صحيفهء سجاديه دعاى 45