خطرات دنيايى : آن دسته از خطرات دنيايى كه به واقع خطرناكند - و ما در بحث « اضطراب مثبت » به آنها اشاره كرديم - بهطور معمول قابل رفع هستند و به جهت تنوعى كه دارند ، براى رفع هريك ، اقدامى متناسب با آن لازم است . آدمى نيز با شيوهء رفع اينگونه خطرات آشناست و نيازى به بحث از آنها در اينجا ديده نمىشود . تنها بهعنوان نمونه به يك مورد ( خطراتى كه از ناحيه دشمنان ، انسان را تهديد مىكند ) اشاره مىكنيم :
انسان بهطور طبيعى براى بر طرف ساختن خطر دشمن ، به جمعآورى سلاح و نيرو مىپردازد و خود را آمادهء مقابله با آنها مىكند و چنانچه قدرت و نيروى خود را به حدّى برساند كه در دل دشمن ايجاد رعب و وحشت نمايد ، آنگاه ديگر خطرى وى را تهديد نمىكند و اين خود ، زمينهء اضطراب و نگرانى را از بين خواهد برد .
لذا خداى تعالى مىفرمايد :
« و اگر از خيانت قومى انديشناك شدى ، تو نيز همسان عهدشان را به سويشان بينداز ، كه خداوند خائنان را دوست ندارد . و در برابر آنان هر نيرويى كه مىتوانيد ، از جمله نگاهدارى اسبان ، فراهم آوريد ، تا به آن وسيله دشمن خدا و دشمن خود را بترسانيد ، همچنين ديگرانى را هم غير از آنان ، كه شما ايشان را نمىشناسيد ، و خداوند مىشناسدشان ؛ و آنچه در راه خدا انفاق كنيد ، پاداشش به تمامى به شما داده خواهد شد ؛ و بر شما ستم نمىرود » . « 1 »
بنابراين چون خداى تعالى بهطور فطرى و غريزى راههاى مقابله با اينگونه خطرات را به انسان آموخته است و بحث چگونگى رفع چنين خطراتى از موضوع اصلى اين مقاله خارج است ، در اينجا به همين مقدار اكتفا مىكنيم . و وارد مرحلهء بعد درمان مىشويم .
4 . اقدامات عملى در جهت حذف زمينههاى اضطراب ( در خطرات غير واقعى )
بيشترين ترس و اضطراب در افراد مضطرب ، ناشى از اهتمام و توجه نسبت به خطرات غير واقعى است . تصوّر نابجا و تحليل اشتباه بسيارى افراد از حوادث و رخدادهاى آينده باعث ايجاد ترس و دلهره مىشود ؛ و لذا همانطور كه در مرحلهء اول درمان اشاره كرديم ،
هامش
( 1 ) . انفال / 58 و 60 .