داخل مىكند
« ذلِكَ وَ مَنْ عاقَبَ بِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِهِ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنْصُرَنَّهُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ * ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ »
در آيه 29 سوره لقمان ضمن بيان جانشينى تدريجى شب و روز به آگاهى بارىتعالى از اعمال ما اشاره شده است .
« أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى وَ أَنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ »
در اين آيه به مضمون علم خدا به اعمال بندگان استشهاد شده است به تدبيرى كه در نظام شب و روز جارى است ، كه گاهى اين طولانى و آن كوتاه ، و گاهى اين كوتاه و آن طولانى مىشود .
به نظر استاد علامه طباطبايى ، نتيجهگيرى علم به آنچه مردم مىكنند ، از علم به نظامى كه در شب و روز و آفتاب و ماه جارى است ، درست نيست ، زيرا چنين استنتاجى صرف حدس است ، يعنى مردم بايد حدس بزنند كه خدايى كه داناى به آن نظام است ، به اعمال ايشان نيز عالم است و علم حدسى را مشاهده و رويت خواندن صحيح نيست ، شايد مراد خبير بودن خدا به همه اعمالى است كه از قواى ظاهرى يعنى حواس پنجگانه بينايى ، شنوايى ، بويايى ، چشايى و لامسه صادر مىشود و اعمالى كه از قواى باطنى او يعنى قوه مدركه و فعاله سر مىزند ، اعمالى كه همه قواى ما در آن دخالت دارند و اعمالى كه بعضى از آن قوا در آن مؤثرند و بالاخره اعمالى كه جنبه جاذبه دارند و جلب نفع مىكنند و اعمالى كه جنبه دافعه دارند و دفع ضرر مىنمايند ( 2 ) . بنابراين شايد بتوان گفت مراد آيه از علم خداوند به آن دسته اعمالى است كه توسط بخش ناخودآگاه ما مثل ترشح غدد داخلى در اثر تناوب دورههاى نور و تاريكى انجام مىشود و اگر چه خود از آن بىاطلاعيم و آگاهانه در آن تصرف نداريم ولى خداوند از آن آگاه است و به تدبير او اين اعمال بوقوع مىپيوندد .
در مواردى نقش شب به لباس تعبير شده است ( همان گونه كه اين تعبير براى همسران نيز به كار رفته است ) چراكه شب همچون لباس خاصيتهايى از جمله استتار ، حفاظت و آرامبخش بودن را داراست . .
« وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِباساً وَ النَّوْمَ سُباتاً وَ جَعَلَ النَّهارَ نُشُوراً »
( فرقان / 47 ) او كسى است كه شب را براى شما لباس قرار داد و روز را مايه حركت و حيات .