و خداوند مومنين را از ظلمت به سوى نور هدايت مىكند
( يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ ) *
ولى شب و روز هر دو بهعنوان آيات و نشانههاى علم و تدبير آفريدگار جهان معرفى شده اند :
« وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ وَ النَّهارَ آيَتَيْنِ »
( اسرى / 12 )
« وَ مِنْ آياتِهِ اللَّيْلُ وَ النَّهارُ »
( فصلت / 37 )
قرآن در شب نازل شده و يك شب بر هزار ماه برترى مىيابد
لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ
در كتاب الهى سورهاى با عنوان شب نامگذارى شده و در آغاز سوره خالق متعال به شب و خصوصيت مهم آن يعنى پوشش دادن زمين سوگند ياد كرده است
« وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشى »
( ليل / 1 ) قسم به شب در موارد ديگرى نيز تكرار شده و در هر مورد به يكى از ويژگيهاى آن اشاره شده است :
در سوره بلد آيه 4 به شب آن هنگام كه صفحه زمين را بپوشاند و در آيه 2 سوره ضحى به شب و آرامش ناشى از آن سوگند ياد شده ، قسم به شب و آنچه را جمعآورى مىكند در سورههاى مدثر و تكوير آمده است .
شب اگر چه آرامبخش است و خاموش و هنگام راز و نياز عاشقان حق است ، اما اين شب آرامبخش همچنانچه طولانىتر از حد لازم باشد مطلوب نيست و آن زمان جالب است كه پشت كند و رو به صبح روشنى پيش رود و آخرش سحرگاه باشد . اينچنين است كه در سوره مدثر آيه 33 به حسن ختام شب سوگند خورده شده است :
« وَ اللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ »
و سوگند به شب هنگامى كه ( دامن برچيند و ) پشت كند و در آيه 71 سوره قصص مىفرمايد : بگو به اين سؤال پاسخ دهيد : كه اگر خدا شب را تا قيامت بر شما جاودانه مىكرد كدام خدا جز اللّه برايتان روشنائى مىآورد ؟
البته نحوه خروج آرام و تدريجى پايان شب نيز مهم است
وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ
( تكوير 17 ) و قسم به شب هنگامى كه پشت كند ( و به آرامى ) به آخر رسد .
امام صادق « عليه السّلام » نيز در توحيد مفضل به بيان حكمت شب و روز اشاره مىفرمايد :
اگر خورشيد غروب نمىكرد مردم آرامش و قرار نداشتند ، باوجود نياز مبرمشان به آرامش