دواى جگر : دارويى مقوى ، تلخ و قابض كه در درمان اسهال مؤثر است التيامى براى ناراحتىهاى كبد به شمار مىآيد براى سرفه ، گلودرد ، برونشيت ( به صورت غرغره ) مفيد است و قواى ايمنى بدن را تقويت مىكند ( 3 و 1 ) .
تخم سنبل الطيب : يكى از عمدهترين داروهاى تقويتكننده ، محرك ، مسكن دردهاى استخوانى و مفصلى ، اشتهاآور و بادشكن است ( 4 و 1 ) .
زرشك : دارويى است براى اختلالات شكم ، صاف كردن خون ، ضد چربى خون ، مفيد براى كبد ، كليه ، يبوست و يرقان ، مدر نيز مىباشد ( 4 و 1 ) .
علف ماست : كليهها ، كبد ، لوزالمعده و طحال را جلا مىدهد ، همچنين از سيستم لنفاوى محافظت مىكند و در درمان غدهها مؤثر است ( 3 و 1 )
برگ زغالاخته : بايد با احتياط و فقط براى مدت كوتاهى دمكردهى آن مصرف شود ( 3 و 1 ) .
خولان : ملين ، ملايم و پاككننده است و باعث قطع عادت ماهيانه مىشود ( 4 و 1 ) .
هميشهبهار : براى تقويت رگها مثلا رگهاى گشادشده و عفونتها ، بهخصوص دستگاه لنفاوى مفيد است ، قاعدگى زنانه را منظم و خون را تميز مىكند و همچنين ملين ملايمى است ( 3 و 1 ) .
بابونه : داروى ضد نفخ و تسكيندهنده است و درمان دردهاى عصبى ، تشنج نوزادان و اختلالات شكمى و رودهاى نيز مؤثر مىباشد ( 3 و 1 ) .
پاخرى : خلطآور است و براى سرفه و آسم مفيد مىباشد ( 3 و 1 ) .
قاصدك : براى تحريك و فعاليت كبد و كيسهى صفرا مفيد است و براى تمام اختلالات گوارشى و درمان رماتيسم و نقرس مصرف مىشود ( 3 و 1 ) .
اقطى : داروى فوق العادهاى براى ورم فرج ، پاككنندهى خون و ملينى ملايم است ( 1 و 1 ) .
تخم رازيانه : غالبا براى زياد كردن هورمون زنانه ، سوءهاضمه ، اسهال و نفخ نوزادان به كار مىرود ، همراه با گياهان مناسب ديگر براى درمان آسم و ناراحتىهاى گوارشى مصرف مىشود و براى زكام و برونشيت و ساير عفونتهاى حاد تنفسى و قولنج نيز مفيد مىباشد ( 6 و 1 ) .
جنطيانا : مقوى است و از ديرباز براى تسهيل در گوارش مورد توجه بوده است .
روئينه : براى بيمارىهاى كليوى و ادرارى بسيار مفيد است ، ادرارآورى قوى بوده و در رفع عفونتهاى كليوى فوق العاده مؤثر مىباشد ( 2 و 1 ) .
كيالك : تقويتكنندهى قلب بوده و رسيدن اكسيژن به ماهيچههاى قلب را تسريع مىكند و فشار خون و فعاليتهاى قلب را نيز تنظيم مىنمايد ( 2 و 1 ) .
دم اسب : براى تمام اختلالات ادرارى و شبادرارى مصرف مىشود ( 2 و 8 ) .
ريشهى خطمى : براى التهاب جهاز هاضمه و تنفسى و غيره به كار مىرود ( براى زنان باردار مضر است ) ( 3 و 1 ) .
درمنه : شربت ضد اسپاسم ، ضد اضطراب و تقويتكنندهى قلب است ، تحريكات عصبى ناشى از پركارى تيروئيد را كاهش مىدهد و تقويتكننده در بيمارىهاى زنانه و براى مادران شيرده است ( 3 و 1 ) .
ماهور : براى اكثر بيمارىهاى ريوى شامل سرفه ، برونشيت و خشونت گلو داروى فوق العاده مفيدى است ، تحريكات مخاط جهاز تنفسى را از بين مىبرد و آن را پاك مىكند و نيز خلطآور است ( 2 و 1 ) .
پوستهى درخت بلوط : براى درمان بواسير مفيد مىباشد و زخمهاى ران و زخمهايى را كه در اثر سرمازدگى و عرق پا ايجاد مىشوند را از بين مىبرد ( 3 و 1 ) .
نعناع صحرايى : مسكن دردهاى معده ، روده و ميكروبكش است ، بادشكن بوده و جريان صفرا را تسريع مىكند ، نفخ و استفراغ را از بين مىبرد و
دائرة المعارف گياه درمانى ايران — صفحة 1057
مساهمون: احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
ص١٠٥٧