در غذاى روزانه نبايد غذاى ديگرى غير از چهار نوع بالا قرار گيرد مگر براى رژيم بيمارى يا در دست نبودن يكى از آنها .
ميوههايى كه مشابه غذا هستند : در بين ميوهها آنهايى كه مشابه غذا هستند عبارتند از : انجير و انگور ، مشروط بر اينكه اين ميوهها كاملا رسيده و شيرين بوده و از هرگونه كرمزدگى ، قارچها و ساير عوامل انگلى در امان باشند و نيز خرما در سرزمينهايى كه به خوردن آن عادت دارند .
مصرف صحيح غذا : غذا را نبايد بدون اشتها خورد و تا اشتهاى حقيقى پيدا نشود نبايد خورده شود . در زمستان غذايى بهتر است كه گرمى و نيرو دهد و برعكس در تابستان غذايى مناسب است كه اندكى سردى بخشد و يا گرمى آن اندك باشد ؛ مثلا خوردن كره در زمستان خوب است و در تابستان سودمند نيست . گرمى و سردى غذا هرگز نبايد خارج از توان شخص باشد و بايد در حد تحمل ، هر غذايى را مصرف كردند غذا بايد برحسب عادت روزانه مصرف شود نه در فراوانى اسراف و نه در كمبود امساك ، زيرا هر دو زيانآور است . اگر مقدارى از غذا يا دارويى مصرف شده بشد بايد صبر كرد تا كاملا حل و جذب شود ، سپس غذا يا داروى بعدى را صرف كنيد و چيزى كه ضد آن باشد مصرف نكنيد . اگر غذاى سنگين و امتلاآور خورده شود بايد در نوبت بعدى غذاى سبك و ساده مصرف كرد .
زيانبخشترين نوع ، غذاهايى است كه قبل از هضم غذاى اولى ، خورده شود و بدين ترتيب بدترين كارها پر كردن شكم و پرخورى است بهويژه اگر غذايى ناپسند باشد .
دردهايى كه به علت پرخورى و خوردن غذاهاى غليظ ، چرب ، سرخكرده و پرحجم مانند در مفاصل و . .
به وجود آمده باشد با خوردن اينگونه غذاها زيادتر خواهد شد . پرخورى باعث ابتلا به بيمارىهاى تنگى نفس ، برونشيت ، نقرس ، دردهاى كبدى ، بيمارىهاى بلغمى ( سنگين و سخت شدن بدن ) و سودايى خواهد شد . پرخورى با غذاهاى سبك بيمارىهايى از قبيل ورم ، تبهاى نامنظم و لختى و شلى به بار خواهد آورد .
عوارض خوردن غذاهاى چرب و سنگين و ديرهضم را مىتوان با كمخورى و غذاهاى سبك و ساده جبران كرد ؛ هيچگاه نمىتوان عوارض خوردن غذاهاى سنگين را با غذاهاى سنگينتر جبران كرد . موضوع تناسب غذايى و رعايت سرد و گرم و ضد و نقيض بودن آنها در بيشتر كشورها معمول و مرسوم است . مثلا آشاميدنىهاى مختلفى براى غذاهاى مختلف در نظر گرفتهاند ؛ چنانچه چلوكباب را با دوغ ، كلهپاچه را با آب انار ، حليم و روغن را با آب انگور و نيز ادويههايى براى غذاها بدين طريق در نظر گرفتهاند كه سماق و ترشى را با چلوكباب ، دارچين را با حليم و روغن ، كدو و نعناع را با پنير ، مشگ طرامشيع يا كاكوتى را با ماست و گلاب را با هندوانه مصرف مىكنند .
بعد از خوردن غذاهاى سنگين بايد اندكى راه رفت و هيچگاه نبايد بلافاصله خوابيد ، نبايد عصبانى شد و حركات شديدى را انجام داد . هرگز نبايد آنقدر غذا خورده شود كه جايى در معده نماند ، بايد قبل از سير شدن كامل دست از غذا كشيد زيرا اين باقيماندهى اشتها خود پس از ساعتى از بين مىرود . مصرف مواد غذايى باعث زنده بودن است و بايد به مقدارى عادت كرد كه لازمهى بدن است و هيچگاه نبايد از آن مقدار پا را فراتر گذاشت . بدترين غذاها آن است كه بر معده سنگينى كند و بدترين نوشابهها آن است كه زياد مصرف شود . كسى كه امروز بيش از حد طبيعى خورده است براى جبران آن بايد فردا خود را گرسنه نگه دارد و اگر بتواند در آن روز بيشتر كار كند و اگر نتوانست اندكى بيشتر راه رود .
مقدار غذا : مقدار غذاى روزانه بر مبناى عادت مىباشد . شخص تندرست بايد آنقدر بخورد كه احساس سنگينى نكرده و شكمش نفخ نكند ، غذا در
دائرة المعارف گياه درمانى ايران — صفحة 1042
مساهمون: احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
ص١٠٤٢