گلويش نماند و حالت تهوع و استفراغ پيدا نكرده و بىخوابى بر او غلبه نكند . هر غذايى كه طعمش دير احساس شود يعنى ديرچش باشد ناپسند است و هر غذايى كه نبض را تند و نفس را كوتاه كند آن غذا از حد اعتدال بيشتر مصرف شده است . اگر كسى بر اثر خوردن غذايى مزاجش بيشتر به سردى يا به گرمى گرايد بايد در مصرف آن تأمل كند . كسى كه غذايش در يك وعده هضم نمىشود بايد به تدريج غذا بخورد و از آن بكاهد .
غذاى سودا مزاجان بايستى اندكى خنك و كمتر گرم باشد و غذاى صفراوىمزاجان بايد رطوبتى و خنك كننده باشد . كسى كه خونش گرم است به غذاهاى سرد و كمانرژى و كسى كه خونش بلغمى است بايد خوراكش اندك و كمى گرم و سبك باشد .
طالبان سلامتى و پيروان بهداشت بايد اين نكات را رعايت كنند : اگر غذاى سرد و ديرهضم مصرف كرده باشند نبايد به دنبال آن ، غذاى زودهضم و رقيق مصرف كنند ؛ زيرا اين غذاى رقيق دنبالهرو ، زودتر از غذاى قبلى هضم شده و غذاى ديرهضم باقى مىماند لذا فاسد و متعفن شود و هرچه با آن غذا بياميزد آن هم تباه مىشود مگر در حالتى كه بعدا ذكر خواهد شد و درست نيست كه عكس اين رژيم برقرار شود ( خوردن خوراك غليظ به دنبال غذاى رقيق ) كسانى كه از غذاهاى نامطلوب لذت مىبرند خود را فريب مىدهند زيرا اين غذاها به مرور زمان خلطهاى ناپسند و بيمار كننده به وجود مىآورند . كسى كه در بدنش خلطهاى بد وجود داشته باشد رواست كه از غذاهاى خوب استفاده كند تا به تدريج خلط غالب ناپديد شود . كسى كه زياد گوشت مصرف مىكند بايد هرچند وقت مقدارى خون بدهد . به اين نكته بايد توجه داشت كه بهترين غذاى مطلوب آن است كه آدمى از خوردن آن لذت مىبرد اما غذاى لذيذ به شرطى خوب است كه اندامهاى اصلى ، همه سالم باشند و گرنه لذت بردن دليل بر خوبى نمىشود و بايد دانست كه خوردن غذاى بيش از حد طبيعى ، خود زيانآور است . خوردن غذا به صورت وعدهاى بهترين دستور در مورد صرف طعام است و بايد احتياط كرد و اگر روزى 2 وعده غذا خورده مىشود همچنان اكتفا شود زيرا كم كردن آن مساوى است با لاغر شدن و زيادى آن برابر است با چاق شدن . اگر غذاى وعدهى قبلى هضم نشده باشد و بخواهند غذا ميل كنند باعث نفخ ، ترش كردن ، بدطعمى دهان ، تلخى دهان ، و لينت شكم خواهد شد . افراد چاق و فربه نبايد بلافاصله كه از حمام خارج شدهاند غذا بخورند و اينگونه اشخاص چاق و فربه بهتر است روزانه وعدههاى غذا را كم كنند و نبايد در هنگام صرف غذا آب زيادى بنوشند . كسانى كه بيمارىهاى صفراوى دارند اگر مدت زيادى گرسنه بمانند صفرا در معدهى آنها راه يافته و غذاى بعدى را فاسد خواهد كرد .
افرادى كه داراى بدنى مرطوب و مزاج رطوبتى مىباشند نمىتوانند مانند خشك بدنها تحمل گرسنگى داشته باشند . نوشيدن آب در موقع غذا خوردن همچنين بلافاصله بعد از غذا زيانآور است ؛ زيرا آب سريع الهضم است ؛ بنابراين غذايى كه با آن مصرف مىشود بدون آنكه تحت اعمال شيميايى مخصوص قرار گيرد از معده گذشته و باعث ناراحتىهاى گوارشى مىشود لذا 2 ساعت بعد از خوردن غذا آب مفيد است .
كسانى كه داراى طبع گرم هستند بعد از خوردن غذاى غليظ دچار كشيدگى معده و افتادگى آن مىشوند ، اين افراد هنگامى كه معدهشان خالى است چنانچه غذاى سبك بخورند معدهشان را سلامت نگه داشتهاند . بايد دانست كه مبتلايان به پرى معده و امتلاى آن هميشه دچار سستى و خميازه مىباشند . كسى كه پير شده است و ساليان درازى از عمرش گذشته بايد بداند كه معدهاش نيز پير شده است و بايد مطابق پيرى معدهاش رفتار كند و الا غذاى خورده شده تبديل به مواد زايد شده و در بدنش جمع مىشود . كسى كه عادت به خوردن غذاى غليظ دارد ( چرب و پرحجم ) اگر بخواهد
دائرة المعارف گياه درمانى ايران — صفحة 1043
مساهمون: احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
ص١٠٤٣