علم و غير علم بيداد مىكنند و گوى سبقت را از يكديگر مىربايند . مثلا ، معتقدات پزشكان قديم ايران را در خواص دارويى غذاها كه همهء آنها مستند و مستدل و متكى به موازين علمى دقيق و از همه بالاتر اينكه با گفته دانشمندان بزرگ كنونى اروپا نيز تطبيق مىكند ، بهطور مسخره براى تفريح و خنداندن خوانندگان ، در ضمن مقالاتى درج مىكنند .
براى اينكه نمونهاى از اين شيرينكارى و مسخرگى كه حقّا بايد آن را خيانت به فرهنگ اصيل ايران دانست معلوم شود ، شرحى را كه در يكى از مجلات كثير الانتشار راجع به خواص انجير از كتاب تحفهء حكيم مؤمن نقل كرده است و مدعى است كه آن را براى تفريح خوانندگان ذكر كرده است ذيلا مىنگاريم :
« در اينجا ، چند سطر از خواص انجير اين كتاب نقل مىكنم شايد بىتفريح نباشد :
انجير گرم و تر و مبهى و كثير الغذا و سريع الانحدار ( يعنى زودگذر ) و مسكّن حرارت و معرق و ملين طبع و مسهل با مدارا و كاسر قوهء عصبى ( تسكين دهندهء عصبانيت ) سردكننده قلب و چاقكننده بدن ، حتى اگر با انيسون بخورند در تسمين ( چاق ) كردن بىبديل است و مفتح سدّههاى معدى و مقوى جگر و رافع ورم طحال و بواسير و عسر بول و ضعف گرده و خفقان و سعال ( سرفه ) و ربو ، انجير با گردو جهت رهايى از ضرر سموم قتاله بسيار مفيد است . . . و در دنبالهء آن چندين منفعت ديگر نظير همينها براى انجير ذكر كرده كه ما از نقل آنها صرفنظر مىنماييم » .
اكنون سؤال مىكنيم كه كدام يك از اين عبارات مسخرهآميز است كه نويسنده براى تفريح خوانندگان آن را نقل كرده است ؟ اگر ايراد به اصطلاحات علمى پزشكان قديم دارد ، ابتدا بايد معلوم شود كه قدما از اين كلمات و اصطلاحات چه منظورى داشتهاند و الّا نفهميده و نسنجيده مسخره كردن ،
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى ) — صفحة 196
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص١٩٦