خواب را بوساطت تحريك دماغ كه از فقر و فاقهء عضو حاصل مىشود مشكل و متعب مىنمايد و به همين دليل خستكى فوق العاده و حركت شديد عضلات چون اسباب فقره و رقّت خون شده سكون و راحتى را از خواب برداشته و بر خلاف ورزش متوسّط در ان باب مساعدت نمايد بالجمله هروقت كه بوساطت بىغذائى يا خستكى خون دماغ كم گردد و دماغ تحريك شود خواب را مشكل نمايد
براى خواب بايد قبل از وقت مهيّا شد يعنى حتّى الأمكان مدّتى قبل از خواب دماغ را در سكون كامل كذارد و به همين جهت هميشه بايد از كار شب احتراز نمود چه دماغى كه به حالت استغراق و رياضت مىباشد يك مرتبه نمىتواند به سكون غرق نوم وارد كردد و لهذا تا مدّتى عمل كرده اسباب تعويق يا پريشانى خواب كردد پس معلوم كرديد كه براى استراحت كامل دماغ كه از شرايط ناكزير مرمّت بدن مىباشد بايد خونرا ميل بپاها داد و براى نيل بدين مقصود دو دستور سهل داده مىشود اوّلا آنكه پاها را كرمتر از سر نكاهدارند و ثانيا آنكه رختخواب يا توشك را از طرف سر به سمت پا سرازير قرار دهند بعلاوه هرانچه عملى از اعمال دماغى و مخصوصا حسّاسيّت را تحريك نمايد مانند قيل و قال و نور شديد كه نائم را بيدار كند و سكون آن را منقطع نمايد رفع كنند و لهذا بايد در تاريكى
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 173
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١٧٣