خواب چنان كه بر همه معلوم شده كاهى راحت و سنكين و بعضى اوقات بسيار سبك و پريشان مىباشد و كلّية بر سه قسم است اوّل نوم كامل كه خيال و عقيده تقريبا معدوم و حيات دماغى بنهايت ضعف مىباشد و تنها حيات بدنيّه وجود دارد دويّم خواب با رؤيا كه خيال در ان موجود ولى قدرت اراده و تخيّل معدوم مىباشد و اتفاقا خيالات مختلفه مشترك شده موجب رؤيا گردند
رؤيا بر دو قسم است بعضى اتّفاقى و نتيجه وضع و كيفيّت مخصوصهء مىباشد كه در بيدارى اتفاق افتاده و برخى دائمى و از حركات اعضاء ناشى مىشود مانند ديدن طيران در خواب كه صفوفش با حركات تنفسيّه متّحد الزّمان و از نوسانات سينه حاصل مىشود و از اين قبيلست افتادن و پرت شدن و امثال اينها و كلّ اينها از جنس اضغاث احلاماند نه رؤياى صادقه سيّم نوم با حركات مختلفه از قبيل مشى و تكلّم كه در ان رؤيا شديدتر و موجب حركت ساير اعضا و عضلات و چشم و كوش و لمس و غيره مىشود و اسباب انتقال نائم از نقطهء بنقطهء ديكر مىكردد علاوه بر اقسام ثلاثهء نوم قسم رابعى نيز هست موسوم بنعاس كه قسمى از خواب سنكين و احتقانآميز مىباشد و علاوه بر آنكه اسباب راحتى نبوده موجب ضعف هم مىشود يكى از مطالب لازمهء مهمّه معرفت حفظ صحّت سكون ليلى اثر خوابست در هضم و اثر هضم است در خواب
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 171
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١٧١