اصلى مدّتى تامّل نمايند تا هضم معدى منقضى كشته ان وقت مشغول به كار گردند چنان كه سابقا هم مذكور داشتيم راحت اعصاب و سكون بدن در عمل هضم غذا كمال ضرورت دارد و هيچچيز معده را از عمل مخصوص خود كه بدان اشتغال دارد نبايد منصرف كند و هركاه بر اين ضرورت بىاطلاع باشند چون بدن در عمل خود پريشان مىشود كما هو حقّه از عهده برنيامده و صدمهاش بدماغ رسيده آن را سنكين و محتقن نمايد و بالأخره اشتغال متمادى شب بلا كلام مذموم است چه در شب بايد مقدّمات خواب را تهيّه كرده و اسباب اسودكى خيال و صحبت ملايم و بطؤ تدريجى تمام قواى حياتى را كه در مدت روز بنهايت تحريك رسيده بود فراهم اورند و چنين خوابى ارام و سنكين و مرمّتكننده مىباشد بخلاف استغراق در شب كه مورث دو نتيجهء رديّه مىشود يكى آنكه مقدارى از سكون ليلى را كه كمال لزوم را دارد از ميان برده و ديكر همين اسايش اندك را هم صعب و با اضطراب مىنمايد ولى مطلب به همين جا ختم نشده و باستثناى اشخاص معدودى كه تركيب اعضاشان بسيار قوى و رياضات شاقّه در انها چندان اثر نمىنمايد سايرين از اشتغال متمادى متواتر و استغراق فوق العادة نفس بمشقّت افتد چنان كه عضلهء هم كه مدّت مديدى در كار باشد خسته شده بالتوائات موجعه مبتلا شود و از خدمت معذرت خواهد
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 120
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١٢٠