و كلّيّهء انها عبارتست از اختلالات هضم كه ابتداء ظاهر كردد مانند يبوست و سوء هضم و قولنج و وجع معده و اقسام بواسير اختلالات عصبيّه از قبيل صداع شقّى و اوجاع عصبانى و ثقل راس و بيخوابى و حميّات دماغى و احتقانات هم غالبا مزيد شوند قلب هم كاهى بوساطت اين حيات انزوائى و سكونى منقلب شده و تمام امراض متعلّق بدين عضو ظاهر و هويدا مىشود و همينقدر كه تعادل بدين نحو منتفى كرديد آن وقت ديكر حفظ صحّت به كار نخورد و براى استقراران بايستى بطبيب توسّل جست و كاه شود كه ان هم ناتوان كردد
در باب تغذيه سابقا مذكور داشتيم كه شايسته انست كه آن را با شدّت و ضعف حركت و ازدياد و نقصان ؟ ؟ ؟ اتداع متناسب نمود و اهل قلم و اشخاص كوشهكير كه تمام اعضاى عضلى انها تقريبا خرجى ندارد بايد از كلّيّهء افراط در اغذيهء ماديّه اجتناب كنند شيرينى و چربى و نشاستهجات را نيز بمنتهاى قلّت قرار دهند زيرا كه انها چون در عضلات محترق نشوند در انساج انها مجتمع كرديده و سبب سمن مستصعبى شود ممكن است هم موجب بروز نقرس و حصات كه در سلسلهء فقراء هيچوقت ديده نشده گردند و از اغذيهء كه موسوم باغذيهء ذخيره مىباشند مانند چاى و قهوه و الكل و غيره كه براى اهل ورزش بسيار نيكو و براى مردم بيكار بغايت مضرّ است مخصوصا بايد اجتناب نمايند و لهذا براى تغذيهء ايشان مقدار عمدهء از نباتات و سبزىالات لازم است
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 118
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١١٨