تكلّم و تدريس را ضعيف نكرده و مانند ان بيان را جاندار و مؤثّر نمىنمايد بعلاوه طرز تنفّس هم كمال اهميّت را دارد چه بايد منظّم و بسيار ملايم و واقعا براى اخراج صوت فائده دهد نه براى حصول تنفّسات متواتره و كلّيّة بايد در هنكام توقّف كه از وضع تحرير و علائم ان معلوم مىشود تنفّس نمود و از روى همين دليلست كه استعمال كلم و جمل طوال مردود و متروك كرديده است قراءت با صوت جلّى و خطابت و اداء عبارت ورزشهائيست بسيار مفيد و بىنهايت حافظ صحّت كه جملهء عضلات تنفّس و حنجره را تقويت مىنمايد ولى مبتلايان بامراض قلبيّه و نفث الدّم و گلودردهاى متواتره و غيره بايد از اين مسئله احتراز نمايند امّا خنياكرى چون جدوجهد زيادتر و اتّساع عمدهء ريتين و انقباض فوق العادهء عضلات زفيريهء صدر را لازم دارد لهذا بايد ورزش آن را دقّت كرده با نهايت احتياط بجا اورد كاهى هم كه مورث عدم انتظام رئوى و دورانيست بايد مطلقا آن را غدغن نمود و هركاه بشايستهكى مواظبت شود بايد مانند يكى از مفيدترين مروّحات و بهترين طريق تعليم موسيقى در رشتهء تعليم و تربيت داخل شود بعلاوه بمناسبت اثار خلقيّهء ان بالنّسبه بجوانان خاصّه اكر اشعار حكمتاميز هم باشد كه فوق العادة نافع و باعلى درجه مستحسن است
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 123
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١٢٣