بدان كه مورث خسته كردن عضلات طفل مىباشد ضرورت پيدا كرده است و در چنين مدارس بايد با نهايت دقّت رفع خطر جلوس را در اطاق درس و احتباس اطفال و مراهقين را بميان چهار ديوار و نوع حيات انزوائى را كه اشتغال به عمل دماغى با فقدان رياضات و مشاغل جسمانيّه است نمود كه كليّة ضدّ نمو و تقويت ازادانهايست كه ابدان تازه و جديد البناء لازم دارند براى تفصّى از چنين خطر نه ورزش هفتهء چند ساعت و نه كردش هشت روز يك دفعه كفايت كند بلكه همهروزه بايد اطفال به قدر كفايت چند ساعت را ( اقلّا چهار تا پنج ساعت در شبانهروز ) در هواى ازاد بسر برند و بورزشها يا بازيهاى مستصعبه مشغول كردند معلّم هم بايد حتّى الامكان بوعده و وعيد و رشوه و نويد ايشان را ببازى ترغيب و تحريص نمايد و به همان نسبت كه درصدد ترقى و تربيت نفس ناطقه است بايد درصدد ترقّى و نموّ بدن ايشان نيز باشد
ورزش بر دو قسم است قسم اول كه چندان اسباب نمو بدن نمىشود ولى خالى از فايده هم نيست عبارتست از مشى و رقص و سياحت و غيره و قسمى ديكر كه عبارتست از ورزش حقيقى و از روى قواعد علميّه مجزا مىشود مخصوص است بحفظ صحّت امّا قسم اول چون ترتيبش براى هركس معلوم است محتاج بتوضيح نيست و همينقدر بايد مطّلع باشند كه يكى از انها
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 100
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١٠٠