مركّبه معاونت مىنمودند و بدين واسطه نژادى حيرتانكيز و قوى البنيه و ظريف و نرم الملمس و سالم تربيت مىنمودند كه بمناسبت تكميل اعمال بدنى لياقت هركونه اعمال شعوريّه را نيز مىداشتند اكر اين ورزش مطلقا در هر سنّى ضرور است محتمل است كه براى اطفال شديدتر و زيادتر لازم باشد چه در چنين وقتى كه لاينقطع تغيير شكل پيدا مىشود و هر عضوى در صراط نموّ مىباشد ورزش عمدهء ضرورت دارد تا آنكه كانون افروختهء بدن را بوفور غذا دهد و حركت تشبيه و تحليل را كه نهايت سرعت ان اعمال طبيعى اطفال را تشكيل مىدهد سريع كند بعلاوه بايد ملتفت بود كه در اين جزء از حيات مبناى هيچ امرى محكم نشده بلكه اساس همه در اين وقت برپا شود و اندك خطائى در تعليم و تربيت ممكنست اثار محوناپذيرى باقى كذارد كه با هيچ وسيلهء مرمّت نشود چه انسان بالغ درصورتىكه داراى مقام اخلاق و ادراكى باشد اكر مبتلا بضعف عضلى شود مىتواند ارادهء قوى و ادراكى صحيح براى خود محفوظ دارد بر خلاف اطفال كه اعتدال شعوريّهء ايشان بدون اعتدال طبيعيّه حاصل نشود و همينكه ابدانشان ترقّى و نموّ صحيح و كاملى ننمايد نفس ناطقه و عقلشان هم الى الابد ضعيف و ناقص ماند و لهذا در هر مكتب و مدرسهء كه متعلق باطفالست فراهم كردن لوازم عمل ورزش از قبيل الات ورزش و كردش و بازيهاى مستصعبه و اطاقهاى وسيعه و غيره و اعتياد
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 99
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص٩٩