و مزاج هر درجه مختلفست خاصيت درجهء اول مرطب و مبرد است و خواص درجه دوم
مسخن و مرطب و خواص درجهء سوم مسخن و مجففست و اين هر سه درجات حمام ما سواى درجه مسلخست كه در انجا جامه از بدن جدا مىكنند و در ان خانه اثر حرارت حمام نمىرسد و سزاوار آنست كه در هر درجهء از درجات ثلاثه مذكوره حمام استعمال كرده شود آبى كه مناسب هواى آن خانه باشد زيرا كه استعمال آبى كه مخالف مزاج درجهء حمام بود محدث اقشعرارست بنا بر ادراك منافى و چون قصد داخل شدن حمام كنند بايد كه در مسلخ كه خانه سردست جامه از تن كشيده اول زمانى مكث كنند بدرجهء اول كه مرطب و مبرد است پس بدرجهء دوم در آيند كه مسخن و مرطبست و زمانى در انجا قيام كرده قدم بدرجه سوم نهند و بوقت خروج از حمام نيز همين مراتب را نگاه دارند و اگر بلا لحاظ اين معنى دفعة برآيند و هواى سرد خارجى مماس بدن شود آفت عظيم احداث كند و احوال دلّاكان حمام را بر خود قياس نتوان كرد زيرا كه ايشان را از بهر سرانجام امور ضرورى دفعة بدخول و خروج حمام عادت شده و آن ساقط از اعتبارست و حمام بر نهار اعنى به حالت خلو معده خشك مىكند بدن را پس كسى كه به مرض سمن مفرط مبتلا باشد از بهر او علاج نيكوست به شرط مداومت و استحمام بر سيرى فربه مىكند بدن را به جهت آنكه اعضا بنا بر سخونت غذا را بيشتر جذب مىكند و استحمام بر سيرى مفرط جذب مىنمايد غذا را بسوى ظاهر تن و احداث سدد مىنمايد بسبب جذب غذاى نامنهضم پس سزاوار آنست كه استحمام نه بر خلو معده باشد و نه بر پرى معده و واجبست اجتناب از اكل و شرب در حمام زيرا كه حمام واجب مىكند سرعت نفوذ غذاى نامنهضم را بمنتهاى اعضا بسبب وسعت مجارى كه از تسخين و ترطيب حمام حاصل شده و نفوذ غذاى نامنهضم محدث امراضست و دير نشستن در حمام واجب مىكند انضباب فضول را بسوى اعضاى ضعيفه و سستى جسد را و مضرت عصب را و تحليل حرارت غريزى و اسقاط شهوت طعام و باه را ازينجاست كه بعضى از اطبّا گفتهاند لا خير فى الحمام مولف اين كتاب از شامت اعمال يك بار بحمام رفته عذاب سخت از حرارت حمام برداشته فى الحقيقت حمام قطعه از جهنمست
علم الأبدان ( فارسى ) — صفحة 124
مساهمون: واجد على خان
ص١٢٤