تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 232

مساهمون:

ص٢٣٢
جانوران كوچك‌اند به مقدار نخود كه در بيشهء ارمن پيدا مىشوند و فراهم كرده خشك ساخته نگاه دارند و بوقت حاجت جوش داده بدان ريشم را سرخ‌رنگ مىسازند مزاج آن سرد و خشك‌ست در دوم و با قوت قابضه و حابس خون‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا دو درم

قرع

بفتح اول و عين مهمله در آخر بهندى كدو و گهيا نامند ثمر نباتىست سبزرنگ از اندرون سفيد و شيرين و از ان نانخورش مىسازند و نبات آن بستانى بياره‌دار مىباشد مزاج آن سرد و ترست در دوم و مبرد و مرطب و ملين شكمست و خواصها دارد و مغز تخم آن مستعمل ادويه است و مزاج آن سردست در دوم و تر در اول و مقدار شربت آن هفت مثقال و برگ و جرادهء كدو را در پاشويهء حميات به كار مىآرند و قسمى از ان تلخ‌ست كه آن را بهندى تونبرى گويند و در حرف تا نگاشته آمد

قرفة القرنفل و قرفة الدارصينى

بكسر اول و سكون راى مهمله و فاى مفتوحه پوست شجر نوعى از دارچينىست كه از دارچينى ضخيم‌تر باشد و رائحهء آن همچو رائحهء قرنفل و دارچينى و تيره‌رنگ با حدت و خوش‌بو مزاج آن گرم و خشك‌ست در آخر دوم و مقوى اعضاى باطنيست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا دو درم

قرنفل

بفتح اول و ثانى و سكون نون و ضم فا و سكون لام بهندى لونگ نامند ثمر درختىست يا شكوفهء آن سياه و تندبو با عطريت قويه و مزاج آن گرم و خشك‌ست در سوم و با قوت ترياقيت و تفريح و مقوى ارواح و اعضاى رئيسه و حافظ آنها و مفتح و محلل و مقوى باه و هاضمه و رافع قى و غثيان‌ست و خواصها دارد شربت آن تا يك مثقال و بدل آن دارچينى

قروت

بضمتين جغرات خشك و پنير را گويند

قسط

بضم اول و سكون سين مهمله بهندى كهته خوانند بيخ نباتىست دو نوع شيرين و تلخ شيرين آن سفيد اندك مائل بزردى و سبك با عطريت و آن را قسط عربى و قسط بحرى گويند و تلخ آن مائل بسياهى و مغز آن مائل بزردى و سبك و كم بود آن را قسط هندى خوانند و قسط شيرين سفيد با عطريت از ادويهء جليلة النفع‌ست و بهترين آن سفيد تازهء شيرين با عطريت رائحه و سطبر لحم و پوست آن نازك مىباشد و مزاج وى گرم و خشك‌ست در سوم و مقوى اعضاى رئيسه و اعصاب و باه و قاطع اخلاط غليظهء لزجه و دافع امراض باردهء رطبه است و خواصها دارد و مقدار شربت آن از يك درم تا يك مثقال

قصب الزريره

بفتح اول و صاد مهمله و فتح زاى معجمه و راى مهملهء مكسوره و ياى معروف و راى مهملهء ثانى مفتوحه بهندى چرايته گويند نباتىست باريك و بلند تا دو شبر و انبوبى گره‌دار و بر هر گره آن دو شاخ و بر هر شاخها نيز شاخهاى