تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 231

مساهمون:

ص٢٣١
دارد و مقدار شربت آن نيم درم

القاف

- قاقله

بضم قاف دوم به فارسى الايچىكلان و بهندى دوده نامند ثمر درختىست صنوبرىشكل مثلث غير متساوى الاضلاع و پوست آن اغبر تيره و اندك ضخيم و خشن و دانهء آن سياه از اندرون سفيدمزاج دانهء آن گرم و خشك‌ست در دوم و مفتح و ملطف و جالى و محلل و مسخن و مفرح و مقوى معده و هاضم طعامست و خواصها دارد و مقدار شربت آن يك مثقال

قبج

بفتح اول و سكون موحده و جيم به فارسى كبك و بهندى چكور نامند طائرىست كوهى خوش‌منظر و خالدار و پاى آن سرخ و طبيعت آن گرم و خشك‌ست در دوم و لحم آن لطيف سريع الهضم و مولد خون صالحست و خواصها دارد

قثا

بكسر اول و تشديد ثاى مثلثه به فارسى خيار دراز و بهندى كاكرى گويند ثمرىست معروف كه از ان نانخورش سازند و خام با نمك مىخورند بهترين آن نازك طولانى مىباشد مزاج وى سرد و ترست در آخر دوم و مسكن عطش و حرارت و صفرا و حدت خون جگر و ملين بطن و مدر بول‌ست و مصلح آن نمك و تخم آن مستعمل ادويه است مزاج آن هم سرد و تر و مفتح و جالى و مدرست و مقدار شربت آن تا پنج درم

قثد

بفتح اول و ثانى به فارسى خيار بالنگ و بادرنگ و بهندى كهيرا و تيورسى نامند ثمر نباتىست معروف و بهترين آن كوچك نازك بود مزاج وى سرد و ترست در آخر دوم و مسكن حرارت صفرا و خون و دافع تشنگىست و چون آب زرد رسيده آن را فشرده در چهل و پنج مثقال آن شب قدرى قرنفل خيسانيده صباح صاف كرده با عسل يا شكر سفيد شيرين ساخته بنوشند جهت تفتيح سده و تحليل مواد حاره نافع بود و تخم آن مستعمل ادويه است و مزاج آن هم سرد و تر و مخرج صفراى سوخته و مدرست و مقدار شربت آن تا پنج درم

قرطم

بضم اول و سكون راى مهمله و ضم طاى مهمله و ميم به فارسى خسك‌دانه و تخم كافشه و تخم كازيره و كاجيره و بهندى كروكرر نامند دانه‌ايست سفيد طولانى مخروطىشكل و مغز آن اغبر با دسومت و بهترين آن سفيد تازهء باليدهء سنگين اوست مزاج وى گرم‌ست در دوم و خشك در آخر اول و مسهل و مخرج بلغم رقيق و اخلاط محترقه و مفتح سده و محلل رياح‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن از پنج درم تا ده درم

قردمانا

به ضم اول و ضم دال مهمله به فارسى كروياى صحرائى نامند نباتىست تخم آن تندطعم و رائحه و دراز باريك شبيه بكرويا مستعمل ادويه است و مزاج آن گرم و خشك‌ست در سوم و مسخن و مقوى اعضاى باطنه و گدازندهء اخلاط لزجه و رافع قولنج و رياح غليظه و مفتح سدهء جگر و سپرزست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا يك مثقال

قرمز

بكسر اول و سوم و سكون دوم و چهارم كه راى مهمله و زاى معجمه است