تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 235

مساهمون:

ص٢٣٥

الكاف

- كات هندى

بهندى كتها نامند و آن عصارهء پوست شجريست كه بهندى كهير گويند و دو نوع مىباشد سفيد و سرخ و مزاج هر دو قسم سرد و خشك‌ست در دوم و قابض و مجفف و حابس و رادعست و مقدار شربت آن بر راى طبيب‌ست

كادى

بدال مهملهء مكسور به عربى كدر و بهندى كيوره نامند و نوع كوچك آن را كيتكى و سرن كيتكى خوانند نهال بستانىست كه شجر آن شبيه بشجر نخل و كوتاه‌تر از آن مىباشد و گل آنكه به عربى طلع به عين مهمله مىنامند با برگهاى تو بر تو و اطراف برگها خار دارد رنگ آنها سفيد مائل بزردى و خوش‌بو خصوصا برگهاى درونى سفيدتر و لطيف‌تر و خوشبوتر مىباشد و در وسط آن خوشهء بسيار خوش‌بو و گل كيتكى كوچك‌تر از كيوره و خوشبوتر از ان و از گل هر دو قسم مذكوره عرق و عطر مىسازند طبيعت عرق آن گرم و خشك‌ست در آخر دوم و بعضى معتدل بحرارت و يبوست دانسته‌اند و مفرح و مقوى دماغ و دل و سائر حواس و اعضا و رافع خفقان‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن بر راى طبيب

كاشم رومى

نباتىست كه مستعمل ادويه تخم و بيخ اوست و تخم آن سياه از رازيانه باليده‌تر و تندطعم و با عطريت و بيخ آن شبيه بانجدان رومى و خوش‌بو و مزاج وى گرم و خشك‌ست در سوم و مفتح سدهء جگر و مخرج و مسهل اقسام كرم معده و امعا و محلل رياح و منضج خلط خام و مدر بول و حيض‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن از يك درم تا دو درم و بدلش زيره و تخم زردك

كافور

بضم فا لب منجمد شاخها و برگهاى شجريست و اقسام مىباشد چون رياحى و قيصورى و چونى و نحو آن و بهترين آن قيصورىست كه بهندى بهيم‌سينى نامند و آن سفيد بسيار و صاف لطيف و شفاف و رائحهء اصلى آن شبيه برائحهء پوست ترنج و ليمو مىباشد و مزاج آن سرد و خشك‌ست در آخر سوم و مفرح و مقوى دماغ و قلب و مقوى حواس و مسكن التهاب جگر و قرحهء ريه و سل و قاطع رعاف و اسهال حاره است و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا يك دانگ

كاكنج

به فارسى عروسك پس پرده و بهندى كنگج نامند ثمر نباتىست كه در غلاف باريك مىباشد و بهترين آن بستانى سرخ رسيده و باليدهء تازهء آن و بعضى جبلى آن را بهتر گفته‌اند مزاج بستانى آن سرد و خشك‌ست در دوم و جبلى آن در سوم و مدر بول و رافع امراض گرده و مثانه است و مقدار شربت از بستانى آن تا پنج درم و از جبلى آن تا يك مثقال

كاكراسنگى

بلغت هندى دوائىست مشابه بشاخ حيوان كج و سرخ تيره رنگ ميانه خالى و از قسم نباتات‌ست و مزاج آن گرم‌ست در اول و خشك در آخر سوم و تلخ و زمخت و مشهى طعام و دافع فواق‌ست