گفته كه تخم سرخسست و مزاج آن گرم و خشكست در دوم و نزد بعضى سرد و خشك و با قوت قابضهء شديده و مخرج اقسام كرم معده و امعا و مسهل رطوبات لزجه و اخلاط فاسده است و مقدار شربت آن تا دو درم
قنطوريون
بفتح اول و سكون نون و ضم طاى مهمله و سكون واو و كسر راى مهمله و ضم تحتانى دو نوع گفتهاند صغير و كبير و صغير آنكه قنطوريون دقيق نامند نباتىست ربيعى كه بر كنار آبهاى استاده مىرويد و به قدر يك شبر و زياده بر ان و ساقهاى آن از هم جدا و پرشاخ و برگ آن شبيه به برگ سداب و گل آن سرخ مائل به بنفشى شبيه به گل شبو و از ان كوچكتر و ثمر آن مانند گندم و جميع اجزاى آن بسيار تلخ و سائر اجزاى آن بلا بيخ آن مستعملست و تازهء آن اندك خوشبو و شاخهاى وى مائل بزردى و مزاج آن گرم و خشكست در سوم و مفتح سدهء كبد و مسهل مرهء صفرا و مرهء سودا و زرداب و بلغم و منقى دماغ و جاذب از اعماق بدن و مفاصل و مجفف است و خواصها دارد و مقدار شربت از تازهء آن يك درم تا دو درم و از خشك آن تا سه درم و در حقنه پنج درم و بدلش به وزن آن افسنتين و نيم وزن آن تربد سفيد
قنبره
بضم اول و سكون نون و ضم باى موحده به فارسى چكاوك نامند مرغىست از جملهء عصافير و از كنجشك اندك بزرگتر و خوشمنظر و خوشآواز و بر سر آن كاكلى و تاجى مانند طاؤس و هدهد و مزاج وى گرم و خشكست و مرقهء آن ملين طبع و لحم آن حابس و جهت اصحاب قولنج و اوجاع مثانه نافعست
قهوه
بالفتح به فارسى تخم بن نامند تخم درختىست و مزاج وى معتدلست در گرمى و خشكى غالب و رافع كسالتست و پيران را موافق آب جوشانيدهء آن شيرينى و زعفران انداخته همچو چاى خطائى گرم مىبايد خورد
قير
بكسر اول و سكون تحتانى و راى مهمله بهندى رال گويند و آن چيزىست معدنى سياهرنگ مائل بسرخى و صلب و مزاج وى گرم و خشكست در سوم و محلل اخلاط غليظه و لزجهء دماغ و صدر و معين هضمست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا يك درم
قيماق
بفتح اول سرشير جوشيده است و بهندى ملائى گويند
قيصوم
بفتح اول و سكون تحتانى و ضم صاد مهمله به فارسى برنجاسف جبلى و بهندى گندنا گويند و آن نباتىست كه اكثر از يك ريشهء يك ساق مىرويد و برگهاى آن مانند زنبق بر ساق آن رسته و متصل بيخ آن برگ مفروش بر زمين و در انتهاى ساق آن قبهء چترى كه گل اوست و با عطريت ثقيل الرائحه و زردرنگ و طعم آن تلخ و مزاج آن گرم و خشكست در سوم و در اول گرم و در سوم خشك نيز گفتهاند و محلل و قاتل اقسام كرم معده و امعا و مدر بول و حيض و رافع درد سينه و ضيق النفسست و مقدار شربت آن دو درم و بدل آن بابونج و افسنتين