تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 212

مساهمون:

ص٢١٢
و مقدار شربت آن در مطبوخ تا يك مثقال و در معاجين تا نيم مثقال

ساواوران

از ادويهء مجهول الماهيت ست و آن چيزىست سياه مائل بسرخى و براق و بهترين وى آنست كه چون او را بشكنند اندرون آن براق باشد و چون در آب گرم زمانى بخيسانند محلول آن برنگ اشقر بود و طعم آن با اندك تلخى مزاج آن سرد و خشك‌ست در دوم و محلل و رادع اورام حاره است و ديگر خواصها دارد و مقدار شربت آن يك مثقال

سبوس

بفتح اول و ضم باى موحده به عربى نخاله و بهندى بهوسى و چاپر نامند و بهترين آن از گندم باشد مزاج وى گرم و خشك‌ست در اول و جالى و محلل و ملين طبع‌ست و خواصها دارد

سپرغم

بكسر اول و فتح باى فارسى و فتح غين معجمه ريحان كه به فارسى نازبو نامند و در حرف شين مذكور خواهد شد

سپستان

بفتح اول و كسر باى فارسى بهندى ليسوا و لسوا نامند ثمر درختىست معروف مزاج خشك آن معتدل در حرارت و برودت و در اول ترست و مزلق و ملين سينه و حلق و مسكن تشنگى و حدت صفراست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا بست مثقال و مصلحش گل سرخ و عناب است

ست سلاجيت

دواى هندى عظيم النفع‌ست و سلاجيت از كوهستان مىآيد و صاحب مخزن نوشته كه نوعى از موميائىست كه از شگافهاى كوه همچو موميائى تراوش كرده مىآيد و منجمد مىگردد و طبيعت آن گرم و خشك‌ست و دافع اقسام پرميو و بواسير بادى و زردىرنگ بدن و استسقا و رافع فساد بلغم و خون و مفتت سنگ مثانه است

سداب

بضم اول و دال مهملهء مفتوح و در آخر باى موحده گياهىست مثل پودينه و صاحب كنز الادويه نوشته كه سبزه‌ايست كه هرجا برويد مار از بوى وى بگريزد و در خراسان به محل امپران مىكارند و صاحب تحفه نوشته كه آن بستانى و برى مىباشد نهال بستانى آن از شجر انار كوچك‌تر و پرشاخ و بركش ريزه و بسيار سبز و بدبو بود و گلش زرد و برّى آن كم‌شاخ و برگش باريك‌تر و بدبو و از بعضى اهل تحقيق شنيده كه نباتىست برى بياره‌دار برگ آن مثل پودينه كه بهندى آن را ساترى و سانتهى نامند مزاج بستانى آن گرم و خشك‌ست در سوم و برى آن گرم و خشك در چهارم و مستعمل بستانى اوست و آن مفتح سدد و محلل رياح و نفخ و مقوى معده و مشهى طعام و مدر حيض و بول‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا سه مثقال و بدلش صعتر

سدر

بكسر اول و سكون دال مهمله به فارسى كنار و بهندى بورى و بوررى و بيرى نامند درختىست معروف و ثمر آن را به عربى نبق و بهندى بيروبور خوانند و طبيعت تازهء بستانى خصوصا پيوندى آن سرد و تر و مزاج خشك برى آن سرد و خشك‌ست و قابض و آرد آنكه سويق النبق نامند جهت اسهال مرارى و قروح امعا نافع‌ست و مغز خستهء آن بغايت قابض

سرمق

بفتح اول و سكون راى مهمله و ميم مفتوح به عربى قطف و بهندى تبهوا
خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 212 | شمس الدين احمد