تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 213

مساهمون:

ص٢١٣
خوانند تره‌ايست مشهور و مزاج وى سرد و تر در دوم و نزد اطباى هند گرم و تر و ملين طبع و سريع الهضم و رادع اورام حارهء ظاهرى و باطنيست و تخم آن در گرمى معتدل و در اول خشك و مفتح سدد و مسهل و محلل لزوجات و مدر بول‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت تخم آن از يك مثقال و نيم تا دو مثقال

سرخس

بفتح اول و راى مهمله و خاى معجمهء ساكن و سين مهمله بيخىست سياه مائل بسرخى پرگره و پر از ريشهاى باريك و مزاج آن گرم‌ست در دوم و خشك در اول و مجفف و محلل و جالى و مفتح و مسهل اقسام كرم شكمست و قدر شربتش تا دو مثقال و بدلش قنبيل‌ست ؟ ؟ ؟

سرطان

به فارسى خرچنگ و بهندى كيكرا و گنگچه نامند حيوانىست آبى معروف و بهترين او مادهء نهرىست مزاج آن سرد و ترست در دوم و مبيهى و با قوت جاذبه و محلله و خواصها دارد و مقدار شربت از محرق آن سه مثقال و از خام پختهء آن پنج مثقال

سرپهوكا

نهالىست برى هندى و بقامت يك گز و زياده بر ان مىباشد و گل آن سرخ و بعضى نهال او را سفيد طبيعت آن بعضى گرم و تر و بعضى سرد و تر دانسته‌اند و برگ آن براى اصلاح خون و رفع مادهء آتشك و خارش مستعمل است

سرس

بكسر سين و راى مهملتين درختىست هندى كلان قامت كه گل آن اندكى بوى خوش دهد و بهار عجيب دارد و مزاج وى بقول بعضى گرم و خشك و بقول بعضى سرد و خشك‌ست و گفته‌اند كه گل آن سرد است و بوئيدن آن درد سر و شقيقه و يرقان را دفع كند و پوست اندرونى درخت آن جوشانيده خوردن بالخاصيت مفيد اورام بدن‌ست و صاحب داراشكوهى مجرب نوشته و پوست خشك آن دافع بثور و جوشيدگيهاى سارىست و سائيده بر زخم پاشيدن مدمل زخم‌ست و تخم آن در ادويهء گل چشم مستعمل

سرنج

بضم اول و راى مهملهء مفتوح و نون ساكن و جيم عربى بهندى سندهور و سيندور خوانند و آن معدنى و مصنوعى مىباشد و كان آن در كوهستان نيپال‌ست مزاج آن سرد و خشك‌ست و محلل و جالى و منقى زخمها و منبت لحمهاست

سريالى

بضم سين مهمله و سكون راى مهمله و تحتانى مفتوح مع الالف و لام مكسور و تحتانى ساكن نباتىست خريفى كه در موسم بر شكال مىرويد نهال آن تا به قدر دو گز و تنهء آن سطبر به قدر دو انگشت و شاخهاى باريك و سرخ‌رنگ و گلش سرخ و سفيد خوش‌نما يك نوع مشابه بخوشهء گندم پخته و اندكى كج و بر ان زغب بسيار مىباشد تخم آن قابض و مقوى باه و قاطع حيض و نفاس‌ست

سعد

بضم اول به فارسى مشكك و مشك زمين و بهندى ناگرموتها گويند بيخ گياه خريفيست از بالا سياه و از اندرون سفيد و خوش‌بو و دو نوع مىباشد كوفى و هندى و كوفى وى بستانى و بهتر دانسته‌اند و مزاج آن گرم و خشك‌ست در آخر دوم
خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 213 | شمس الدين احمد