تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 189

مساهمون:

ص١٨٩
مزاج وى گرم و خشك‌ست در آخر دوم و مستعمل پوست و مغز دانهء ثمر مذكورست و مقدار شربت آن از نيم مثقال تا يك درم

بندال

بكسر موحده و بفتح آن نيز رستنى هندىست و بيخ آن در ادويهء هنديه مستعمل مزاج وى گرم و خشك‌ست در سوم

بنفسج

به فارسى بنفشه نامند نباتىست معروف و بهترين آن كشميرى مىباشد مزاج وى سردست در اول و تر در دوم و بعضى در اول گرم و تر دانسته‌اند مسهل صفراست برفق و مسكن عطش و حدت خون و مقدار شربت از جرم آن تا پنج مثقال و در مطبوخ تا ده مثقال

بنوماش

بهندى مونگ گويند غله‌ايست خريفى سبزرنگ و بهترين آن باگرى باشد مزاج آن سردست در آخر اول و مائل به خشكى و مقشر آن معتدل در ترى و خشكى

به ورق

بواو معروف و فتح راى مهمله معرب بوره است و بهندى كچلون و پاپرىلون خوانند نمكىست كه از احجار شوره‌ناك مىبرآيد و اقسام مىباشد سرخ و سفيد و بنفسجى مائل و بهترين سفيد ارمنىست مزاج آن گرم و خشك‌ست در سوم و محلل و جالىست و مقدار شربت آن از يك درم تا دو درم

بوزيدان

بضم باى موحده بيخىست سفيد مصمت و صلب و بر ظاهر آن خطوط كشيده و بحجم و طول انگشتى و زياده بر ان مزاج آن گرم و خشك‌ست در آخر دوم و مبيهى و محرك جماع و مسكن اوجاع مفاصل و نقرس‌ست و مقدار شربت آن تا يك و نيم مثقال و بدل آن بهمن سفيد و نزد هنديان اسگنده‌ناگورى

بوش‌دربندى

بضم موحده قرصىست مصنوعى از برگ و گياه نباتى مزاج آن سردست در دوم و خشك در اول و رادع و ملين است و بدل آن شياف ماميثا و حضض

بهمن

بفتح اول دو قسم‌ست يكى سفيد و دومى سرخ و هر دو بيخ‌ست از گياه و نبات كوهستانى و سفيد او را ظاهر و باطن سفيد و سرخ آن را ظاهر سرخ‌تر از باطن مزاج سفيد آن گرم و خشك‌ست در دوم و سرخ آن گرم تا سوم و مسيح هر دو را گرم و تر گفته و مقوى باه و مقوى دل و مفتح و محلل رياح و بلغم لزج‌ست و مقدار شربت هر دو تا دو مثقال

بهرامج

به فارسى و هندى بيدمشك خوانند درختى ست بستانى و اكثر منبت آن كشمير و پنجاب‌ست طبيعت گل آن نزد جالينوس سرد و ترست و نزد جمعى ديگر گرم‌ست در اول و مائل به خشكى و عرق گل آن همچو گلاب مىبرآرند و آن ملطف و مفتح سدهء خفيفهء دماغى و مقوى دماغ و قلب حار و مسكن صداعست و مقدار شربت آن تا بست درم

بهپهلى

بضم باى موحده و سكون ها و فتح باى فارسى و هاى ثانى و لام مكسور و تحتانى ساكن بلغت هندى نباتىست كه بر روى زمين افتاده مىباشد و شاخهاى باريك و برگ بسيار كوچك و پهلىهاى باريك و كوچك مانند ناخن نر انگشت بسيار مىدارد و در تراكيب مقوى باه و تغليظ منى بنسخهاى هندى مستعمل‌ست

بهارترنج و بهارنارنج

گل ترنج و نارنج‌ست