تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 186

مساهمون:

ص١٨٦
فساد باد و بلغم و آماس اعضاست

بزرقطونا

به عربى اسفيوش نيز و به فارسى بنگو و سبيوش و بهندى السيغول ؟ ؟ ؟ نامند تخم نباتىست پهن‌شكل مدور و بهترين آن سفيد و زبون‌ترين آن سياه بود مزاج وى سردست بدرجهء سوم و تر در دوم و ملين طبع و مسكن تشنگىست و بوداده آن قابض بود و مقدار شربت آن از دو درم تا ده درم

بزر البنج

بهندى خراسانى اجوائن نامند تخم نباتىست سه قسم سياه و سرخ و سفيد و مزاج همهء آن سرد و خشك و سياه آن سرد و خشك در آخر سوم و نزد بعضى در چهارم و مستعمل سفيد اوست و مخدر و منوم و رادع و مجفف و مسكن صداع مزمن و مقدار شربت از سفيد آن تا نيم مثقال و از سرخ آن تا شش قيراط و از سياه تا چهار قيراط

بزر البطيخ

بكسر باى موحده و طاى مهملهء مشددهء مكسور به فارسى تخم خربوزه نامند مزاج وى گرم‌ست در اول و تر در دوم و مفتح سدهء كبد و مدر بول و منقى گرده و مثانه و امعا و ملين طبع و مبيهىست و مقدار شربت آن از دو درم تا پنج درم

برنجاسف

به فارسى بوى ماذران نامند نباتىست كوهى و صحرائى شاخهاى آن باريك و برگ آن ريزه و گل آن مانند شبت چتردار و زرد و سفيد مائل بكبودى نيز مىباشد مزاج آن گرم و خشك‌ست در اول دوم و ملطف و مفتح و مدر بول و حيض‌ست و مقدار شربت آن تا سه مثقال و بدل آن افسنتين و بابونه

برم‌دندى

بكسر باى موحده و فتح راى مهمله و سكون ميم نباتىست كه از زمين اندكى بلند مىرويد و شاخهاى باريك دارد و گلش بنفش سرخى مائل و بر گل خارهاى باريك بود مزاج آن سردست و شيرين و سبك و پاندروگ و سيلان منى را بازدارد و تپ را دفع سازد

برگ تنبول

بلغت فارسى برگ پان‌ست كه بهندى ناگربيل نامند برگىست سبز معروف و پختهء وى زردرنگ مىباشد مزاج آن گرم و خشك‌ست و مفرح و مشهى و مقوى اعضاى رئيسه و مبيهىست و عرق آن براى تقويت معده و هضم و تقويت دل و رفع برودت مزاج و ازالهء قولنج و درد شكم مجرب

برنج كابلى

به فارسى برنگ و بهندى بابرنگ نامند دانه‌ايست كوچك مدور سياه‌رنگ املس و مغز آن سفيد با اندك تلخى و رائحهء تند مزاج وى گرم و خشك است در آخر دوم و مسهل بلغم غليظ و سودا و مخرج اقسام ديدان‌ست و مقدار شربت آن تا سه درم

بسفايج

بفتح باى موحده و سكون سين مهمله و فا و الف و كسر ياى تحتانى و جيم بيخىست اغبر مائل بسياهى و سبزى گره‌دار و از هر گرهى ريشهاى باريك برآمده و قرنفلى طعم با اندك حلاوت و چون بشكنند رنگ درونى ؟ ؟ ؟ آن مانند مغز پسته سبزرنگ باشد مزاج آن گرم‌ست در آخر دوم و خشك در اول و مسهل ؟ ؟ ؟ صفرا و بلغم غليظ و محلل نفخست و مقدار شربت از جرم آن از يك درم تا سه درم و در مطبوخ از دو درم تا هفت درم و مضر سينه