و مزاج وى سرد و خشكست و آن تخم نبات بستانىست و در ادويهء هنديه مستعمل
تخم كلملى
كه آن را جلملى هم گويند بلغت هندى تخمىست به قدر خاكشى سياهرنگ و نبات وى سفيد و املس و مزاج وى سرد و ترست
تربد
بضم و باى موحده نيز مضموم بهندى نسوت و ناگپتر نامند بيخىست ظاهر آن مائل بسياهى و باطن آن سفيد و سبك و مجوف انبوبى اما ميان آن چوبى مىباشد مزاج وى گرمست در اول سوم و خشك در آخر آن و صاحب شفاء الاسقام گرم و خشك در آخر دوم گفته مسهل بلغم و رطوبات رقيقه و با زنجبيل قاطع بلاغم غليظ و لزج و منقى و مفتحست و مقدار شربت از جرم آن تا سه درم و در مطبوخ تا پنج درم
ترمس
بضم فوقانى و سكون راى مهمله و كسر ميم و سكون سين مهمله به فارسى باقلاى مصرى نامند تخمىست سفيد مائل بزردى مزاج آن گرمست در آخر اول و خشك در دوم و مفتح و محلل و جالى و مدر بول و حيضست و مقدار شربت آن با ادويه از سه درم تا پنج درم و مفردا تا هفت مثقال
ترنجبين
بفتح فوقانى و راى مهمله و نون ساكن و جيم مفتوح و كسر باى موحده و سكون تحتانى و نون شبنميست كه در بلاد خراسان بر خارشتر مىنشيند و منعقد مىگردد مانند ريزهاى شكر و طعم آن شيرينست مزاج آن گرم و ترست در اول و جالى و ملين طبع و محرك باهست و بهترين آن سفيد تازه و پاكيزه باشد و مقدار شربت آن از هفت مثقال تا سى مثقال
تشميزج
بفتح فوقانى و سكون شين معجمه و كسر ميم و سكون تحتانى و فتح زاى معجمه و جيم ساكن به فارسى چشميزك و بهندى چاكسو نامند دانهايست مثلثشكل و سياه اندك املس و براق و بهترين آن بزرگ سياه براق مىباشد طبيعت آن گرم و خشكست در آخر دوم و جالى و مقوى باصره و قابض و محللست
تفاح
بضم اول به فارسى سيب و بهندى سيو خوانند ثمر درخت بستانى و كوهىست و شيرين و ترش و مز مىباشد مزاج شيرين آن گرمست در اول و تر در دوم و مفرح و مقوى دل و دماغ و كبدست و مزاج ترش آن سرد و خشك در اول دوم و مزاج ميخوش او معتدل و ترش آن قابض و مسكن قى و ميخوش آن مولد خون صالح مىباشد
تمر
بفتح فوقانى و سكون ميم و راى مهمله به فارسى خرما و بهندى چهوارا نامند ثمر درختىست معروف و مزاج آن گرمست در دوم و خشك در اول و بعضى در اول تر دانستهاند و مبيهى مبرودين و ملينست
تمر هندى
بار درختىست كه بهندى كطارهانبلى نامند مزاج مغز سرخرنگ آن سردست در اول و ملين طبع صفراوى و مسكن غثيان و قى صفراوىست و مقدار شربت آن هفت مثقال و زياده برين راى طبيب حاذق باشد و مغز دانهء آن قابض و ممسك منىست
تنگار
بفتح اول و كاف فارسى بهندى سهاگه خوانند دو قسمست