تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 183

مساهمون:

ص١٨٣
و بگذارند تا خشك شود خوردن قدرى از ان جهت تقويت هاضمه و اشتهاى طعام بسيار نافع باشد و طحال را نيز مفيد و بجورا مشهورست

انجبار

بفتح اول بيخ نباتىست سرخ‌رنگ كه ريشهاى باريك آن اكثر مستعمل‌ست و آن را لحاى انجبار خوانند مزاج وى سرد و خشك‌ست در درجهء سوم و جالينوس گرم و خشك دانسته و قاطع نزف الدم جميع اعضا و حابس اسهال مزمن و مسكن قىست و خواصها دارد و مقدار شربت از عرق آن يك مثقال و از عصاره و بيخ آن يك درم

انجدان

بفتح اول به فارسى انگدان نامند و آن تخم نباتىست كه از وى حلتيت مىبرآرند مزاج آن گرم و خشك‌ست در دوم و مفتح و جالى و محلل و ملطف‌ست و مقدار شربت آن تا دو مثقال و مضر محرورين و مصلح آن شربت انار و سكنجبين و مضر مثانه و مصلحش تخم خربوزه

انكول

بفتح اول درختىست هندى خاردار كه در كوهستان مىباشد مزاج وى گرم و ترست در دوم و پوست بيخ و تنهء آن دافع فساد باد و بلغم و آماس اعضا و دافع كرم شكم و فساد زهرست و چوب آن چون سائيده بملسوع و ملذوع و صاحب هيضه رديه را بخورانند بفضله تعالى شفا حاصل آيد و ضماد پوست درخت آن جهت استسقا و اورام و دفع زهر جانوران زهردار نافع و در مرض طاعون چون عدد ثمر او را به آب سائيده بر بثرهء طاعون طلا كنند بخيريت بگذرد و گويند مجرب‌ست

انزروت

بفتح اول صمغ درختىست دو قسم سرخ و سفيد سرخ را گوشت خوره و سفيد را گوشت برآر مىنامند مزاج آن گرم‌ست در آخر دوم و خشك در اول آن و ملين و محلل رياح غليظه و مفتح سدد و مجفف رطوبات قروح و جروح‌ست و مقدار شربت آن از نيم مثقال تا دو مثقال

انيسون

بفتح اول بهندى رومى سونف نامند تخم نباتى است معروف سبز مائل بسفيدى و زردى و اندك مثلث‌شكل مزاج آن گرم‌ست در دوم و خشك در سوم و ملطف و محلل رياح و جالى و مسكن اوجاع و مدر بول و حيض‌ست و مقدار شربت آن از دو درم تا پنج درم و بدل آن رازيانه و كرويا

انجره

بفتح اول نباتىست كه تخم آن مستعمل ادويه است و آن براق با اندك پهنى و از كنجد بزرگ‌تر سنگين مائل بسياهى مىباشد مزاج آن گرم و خشك‌ست در اول سوم و مبيهىست و مفتح سدد و فم رحم و ملطف اخلاط لزجه و مقدار شربت آن تا سه درم

اهليلج اصفر

بكسر اول به فارسى هليلهء زرد و بهندى هر نامند ثمر درختىست معروف و بهترين وى باليدهء زرد بود مزاج وى سردست در آخر اول و خشك در دوم و مسهل صفرا و بلغم و مفتح‌ست و مقدار شربت از جرم آن تا پنج درم و در مطبوخات و نقوعات از هفت درم تا ده درم‌ست

اهليلج كابلى

به فارسى هليلهء كابلى و بهندى چهيپاهر مىنامند ثمر درختىست