كه از كابل مىآيد و بهترين وى باليدهء زرد مائل بسرخى و مزاج آن نزد بعضى معتدلست در حرارت و برودت و خشك در اول و بعضى گرم باعتدال دانستهاند مسهل بلغم و صفرا و سوداست و مقدار شربت از جرم آن تا سه مثقال و در مطبوخ تا هشت مثقالست
اهليلج اسود
به فارسى هليلهء سياه و بهندى كالىهروجواهره نامند ثمر درختىست معروف و بهترين وى سياه صلب سنگين بىدانه باشد مزاج آن سردست در وسط اول و خشك در دوم مسهل سودا و منقى خونست و مقدار شربت از جرم آن تا دو مثقال و در مطبوخ تا هفت مثقالست
ايرسا
بكسر اول و سكون تحتانى و راى و سين مهملتين مفتوحتين بيخ سوسن آسمان جونىست و آن پهن و دراز به قدر انگشت و زياده بر ان و خوشبوى باشد و پوست آن كبود و سرخ و رنگارنگ و مغز آن مائل بزردى و سرخى و بعضى بسيار سفيد و مزاج آن گرمست در آخر دوم و در خشكى كمتر از ان و ملطف و مسخن و مفتح و منضج و جالى و مسهل ماء اصفر و مرهء صفرا و بلغم غليظست و مقدار شربت آن تا دو مثقال و گويند مضر ششست و مصلح آن عسل
ايل
بكسر اول و فتح تحتانى مشدده و لام به فارسى گوزن و بهندى بارهسنگاوپارها گويند چارپايه است برى و لحم آن گرم و خشكست در سوم و قضيب مجفف مسحوق آن با شراب و امثال آن در معاجين و حبوب استعمال كردن در تهيج باه و انعاظ نائبمناب سقنقور دانستهاند
الباء الموحدة
بادروج
به فارسى ريحان كوهى و بهندى بابچى و جنگلى تلسى نامند نبات برى خريفيست معروف مزاج آن گرمست در دوم و خشك در اول و برگ و تخم آن مفرح و مقوى دلست و مقدار شربت از تخم آن تا سه مثقال
بادرنجبويه
به فارسى بالنگو و بهندى بلىلوتن خوانند و بعضى بالنگو از بادرنجبويه جدا دانستهاند و آن نباتىست شبيه بريحان و گل آن بنفش مائل بسرخى و مزاج وى گرم و خشكست در وسط دوم و مقوى دل و دماغ و حواس و حفظ و ذكا و معده و جگر و مفتح سدهء دباغى و ملطفست و مقدار شربت از شاخ و برگ خشك آن تا ده درم و از تخم آن دو مثقال
بابونج
به عربى اقحوان نيز و به فارسى و هندى بابونه گويند نبات بستانىست كه وسط گل آن زرد و اطراف آن برگهاى ريزهء سفيد و خوشبو مىباشد مزاج آن گرم و خشكست در اول و گل آن ملطف و محلل بىجذب و مفتح و مقوى دماغ و اعصاب و باه و مدر بول و حيضست و خواصها دارد و مقدار شربت تا سه مثقال
باز
جانورىست شكارى و معروف و گوشت آن گرمست در دوم و خشك در سوم و زهرهء آن در ادويهء چشم مستعمل
باشق
به فارسى و هندى باشه نامند جانورىست شكارى و مزاج آن گرم و خشكست در دوم و زهرهء آن در ادويهء چشم مستعمل
بارزد
به عربى