و امراض اطفال بالتمام در كنز اجناس و انواع امراض نوشته خواهد شد ان شاء اللّه تعالى
چهارم در تدبير سن صبوبيت
هرگاه طفل بسن صبويت رسد تعديل اخلاق آن واجبست و قبل از شش سال باستاد اديب تفويض ساختن و از اخلاق رذيله و رديه دور داشتن مستوجب و چون درين سن طفل از خواب برخيزد بايد كه به آب گرم غسل كنانند و بعد از غسل يك ساعت بلعب و لهو مشغول شود كه كلالت اعضا زائل گردد و بدن براى غذا مهيا شود و لعب همچو گوى و چوگان باشد و پس از لعب اندكى غذا دهند و بعد از ان پس از اتمام كيلوس باز لعب طويل كند كه اعضا و عضلات قوى شود و ازين پس باز غسل به آب گرم نمايد و غذاى تام خورد و از شرب آب بر طعام حتى الامكان احتراز نمايد و تاديب و تعليم بتدريج مىبايد نه بتكلف و درين امر هرگاه طبيعت طفل بلعب و نوم مائل شود استراحت دهند و بعد از شش سال مىبايد كه از استراحت كم كنانند و در تعب و مشقت قبل از طعام افزايند اما تعب معتدل مىبايد و از شرب شراب بازدارند و بعضى اطبا گفتهاند كه در شرب شراب فوائد خمسهء مفصلهء ذيلست يكى تقويت مزاج دومى هضم طعام سومى قطع بلاغم و رطوبات چهارمى انتعاش حرارت غريزى و دفع عفونات و جلب نوم پنجمى توليد روح بسرعت و آب سرد شيرين به قدر حاجت بنوشانند و اين نهج مستقيم پس از سن صبويت لغايت سال چهاردهم مرعى دارند پس ازين بتدبير بالغين و حفظ صحت شبانان رجوع نمايند
صندوق ثانى در استرداد صحت بر مريضان
اما استرداد صحت بر مريضان بسه نوعست يكى تدبير دوم علاج بالدوا سوم اعمال باليد
نخستين تدبير و آن تصرف در اسباب ستهء ضروريه است
كه استعمال آن كما ينبغى در كميت و كيفيت و وقتا باشد و سيما در غذا و تدبير غذا نزد اطبا سهگونه است يكى آنكه تقويت قوت و مدد مرض نمايد و اين مسمىست بتدبير غليظ دوم آنكه ضعف قوت و نقصان مرض كند و اين مسمىست بتدبير لطيف سوم آنكه حفظ صحت نمايد و جوهرش جيد بود و اين موسومست بتدبير معتدل پس مرضى كه از استفراغ باشد و قوت ضعيف بود تدبير غذاى غليظ به مقدار قليل مىبايد و مرضى كه از امتلا باشد و قوت قوى بود تدبير غذاى لطيف مىبايد و مرضى كه از استفراغ باشد و قوت قوى بود و مرضى كه از امتلا باشد و قوت ضعيف تدبير غذاى معتدل مىبايد به عمل آورد و ترتيب وقت آنست كه در مرض حاد سريع الانقضاء عظيم الخطر در زمانهء ابتدا تلطيف تدبير بالاعتدال واجبست اى از غذاى معتدل لطيف دهند نه غليظ و نه لطيف