گرم و ترست غذا و جميع تدبير ايشان سرد و خشك بالاعتدال مىبايد ورزيد و عند الضرورة استفراغ از نقوع فواكه يا مطبوخ آن كامروا بايد شد و از اكثار حلويات و اغذيهء غليظه و امتلاى متواتر و ادخال طعام و حركات قويه محترز بايد داشت و شبان را مزاج گرم و خشكست غذا و جميع تدبير ايشان سرد و تر مىبايد و از موجبات امراض حاره و احتراق حرارت غريزى اجتناب بايد ورزيد و كهول را مزاج سرد و خشكست غذا و جميع تدبير ايشان گرم و تر مىبايد و مشايخ را مزاج مختلف مىباشد كه اعضاى اصلى ايشان سرد و خشك و رطوبات بلغميهء باقيه در تجويف اعضا مىباشد پس سزاوار آنست كه باعراض ظاهرى نظر كنند اگر نظر باعراض مزاج سرد و خشك باشد غذا و جميع تدبير ايشان گرم و تر مىبايد و اگر مزاج سرد و تر باشد غذا و جميع تدبير گرم و خشك به عمل بايد آورد و محققين گفتهاند كه مشايخ را استعمال مسخنات و مرطبات و تعهد عطر معتدل الحرارت و رياضت و دلك معتدلان در كم و كيف بمراعات حالات ابدان و تفريق غذا و تقليل آن بحسب هضم و اجتناب از اغذيهء مولدهء سودا و بلغم و اغذيهء مجففه مثل لحوم صيد و سمك صلب اللحم و بادنجان و كواميخ و نحو آن واجبست و شيخ گفته كه مشايخ را غذاى قوى و قليل مثل نان جيد الصنعت با قدرى عسل يا مرباى جزر و نحو آن و مرقهء مرغ فربه محمود باشد و اكثر اطبا گفتهاند كه شير بز مادهء مطبوخ به شرط استمراى نيك بهترين غذا جهت مشايخست و بايد كه با عسل يا قليلى نمك بخورند و از فواكه انجير بهتر باشد اما بايد كه در فصل صيف رطب خورند و در فصل شتا خشك و استعمال ثوم در طعام به شرط معتاد مناسب باشد و تليين طبيعت ايشان بماء اللبلاب و لباب القرطم بكشك الشعير پخته و مرقهء دجاج كه در ان بسفايج پخته باشد و ايضا مرقهء سلق و كرنب بايد كرد و مرباى زنجبيل تر موافق بود و تفتيح سدد ايشان بمعاجين فلافلى و فودنجى و اثاناسيا و ترياق انسب بود و شراب عسل و ماء اللحم از حدوث سدد و وجع مفاصل امان دهد و از جوارشات جوارش جالينوس و جوارش عود و جوارش فلفل مناسب باشد و حمام و خواب را دو ركن صحت دانند و پس از خواب حركت معتدل باستوارى مركب خوش راه نمايند كه تحليل رطوبات غريبه شود
اما تدبير مسافرت
بدانند كه مسافرت دوگونه است يكى مسافرت بر و دومى مسافرت بحر نخستين مسافرت بر مسافر خشكى را بايد كه قبل از سفر اگر بدن ممتلى باشد پاك كند و رياضت زائد از عادت اختيار نمايد كه بدن مستعد قبول مشقت سفر گردد و بتدريج عادت بر آنكه در سفر پيش آمدن احتمال باشد مثل جوع و عطش و غير آن بيفزايد و در سفر اغذيهء معطشه مانند سمك و قديد و حلويات و ملحات ترك كند و تقليل كلام و سير برفق اختيار كند و سوار بر امتلا نشود بلكه غذا در هنگام